الگوی تربیت اخلاق اسلامی از منظر امام سجاد(ع) بر مبنای تحلیل محتوای مضمونی دعای مکارم الاخلاق
نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه الزهرا(س)
2 استاد دانشگاه الزهرا(س)
3 استادیار دانشگاه شهید رجایی
doi
چکیده
از جمله مهمترین متون حدیثی به جای مانده از ائمۀ اطهار:، ادعیۀ ایشان است که بیشتر رویکرد آموزشی دارند و رویکرد آنها برآورده کردن مهمترین نیازهای انسانی است. در این میان، دعای مکارم الاخلاق منقول از امام سجاد7 میتواند اهمیّت بسیاری در تدوین نظام اخلاقی و تربیتی جامعۀ اسلامی داشته باشد. در این پژوهش تلاش شده با استفاده از روش تحلیل محتوایی، به استخراج مضامین و مقولههای اخلاقی مندرج در لایههای نهفتۀ دعای مکارم الاخلاق پرداخته و الگوی فرایندی تربیت اخلاق اسلامی بر مبنای این دعا کشف و تبیین شود. مهمترین وجه ممیّز مقالۀ حاضر از دیگر شروح متعدد نگاشتهشده بر این دعا، این است که این جستار تلاش کرده گامها و مراحل الگوی تربیت اخلاقی را به صورت دقیق و متوالی ذکر کند. بر پایۀ الگوی یادشده، هدایت به مسیر حق و تمسک به اطاعت الهی، بر رشد و تکامل اخلاقی مقدم شده است. پیمودن گامهای اصلاح اخلاقی با تأکید بر نیکی به دیگران و نرمخویی، در زمرۀ الزامات تربیت اخلاقی انسان است؛ و در مقابل، ظلم و دشمنی، مهمترین مانع تکامل تربیت و اصلاح اخلاقی بشر است.
