فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در دهه‌های اخیر روستاها دچار تحولات بسیاری بوده‌اند. این دگرگونی‌های پویا و مداوم ابهام‌هایی را در مورد چیستی ساختار و چگونگی کارکرد آن‌ها به وجود آورده است. کشاورزی به‌عنوان فعالیت مشخصه روستایی شاهد تغییرات زیادی بوده است. تحقیق حاضر به بررسی و تحلیل ساختاری تحولات فضایی و زمانی کارکردهای کشاورزی مناطق روستایی (روستائیت کشاورزی) در استان اصفهان پرداخته است. با مطابقت و مطالعه تمامی روستاهای بالای 4 خانوار استان در دو سرشماری کشاورزی 1382 و 1393، متغیرهای مشابه استخراج و دو سری شاخص‌های مقطعی و یک سری شاخص‌های طولی برای این تحولات تعریف و محاسبه شدند. مدل‌سازی ساختارهای مقطعی و تحولات طولی شاخص‌ها با روش معادله‌یابی ساختاری و رویکرد خودگردان‌سازی انجام شد. از مجموعه شاخص‌های ده‌گانه، نرخ اشتغال کشاورزی، سرانه زمین خانوارهای بهره‌بردار، بهره‌برداری‌های با زمین آبی و زراعت‌های آبی، شاخص‌های تأثیرگذار در روستائیت کشاورزی استان در دو مقطع بوده‌اند. مدل‌سازی تحولات شاخص‌ها طی دوره نیز نشان داد نهاده آب و شاخص‌های آن نقش تعیین‌کننده‌تری در هویت کارکردی مبتنی بر کشاورزی روستاها نسبت به نهاده زمین‌ داشته و این کارکرد بیشتر مبتنی بر زراعت بوده است. تحلیل فضایی ساختارهای میانگین روستائیت کشاورزی بیانگر تأثیر منفی تغییرات بهره‌برداری‌های زراعی و نرخ اشتغال کشاورزی و تأثیر مثبت تغییرات نرخ باسوادی کشاورزان و سهم باغداری در الگوی کشت بر تحولات روستائیت کشاورزی در بین سه گروه روستاهای مناطق کوهستانی، دشتی و بیابانی با مداخله بیشتر تغییرات دو شاخص نرخ اشتغال و نرخ باسوادی بود. تأثیر منفی تغییرات زمین‌های آبی بر ساختار این تحولات تنها در رابطه با روستاهای مناطق بیابانی بوده است.