ساختار انسانشناسی سلوکی در سنت دینی
doi
چکیده
از مهمترین مبانی اخلاق اسلامی و عرفان عملی، انسانشناسی است. درسنت دینی و از حیث سلوکی میتوان برای انسانشناسی ساختار خاصی ترسیم نمود. حقیقت قلبی که هویت ملکوتی انسان است، از وجه الهی تا وجه جسمانی امتداد یافته و دو منطقۀ نفسانی و روحانی دارد. هریک از ایندو منطقه نیز دو صنف جنود بهمعنای جنود خصالی و دو گونه اطوار بهمعنای مراتب نفس دارند. منطقۀ نفسانی، منطقۀ سفلای حقیقت قلبی است که امیال حسی و نفسی بر آن حاکماند، در آن جنود جهلی قرار دارد و دو طور طبعی و نفسی، یعنی نفس نباتی و حیوانی استقرار یافتهاند. منطقۀ روحانی که منطقۀ علیای حقیقت قلبی است و با خدای صمد ارتباط مستقیم دارد، در آن جنود عقلی قرار داشته و دو طور روح و سرّ، یعنی نفس قدسی و نفس الهی، نیز در آن استقرار یافتهاند. البته مرکز این حقیقت و مرز ایندو منطقه، طور عقل و قلباند که دو حیث یک طورند.
