مرزنشینان و وابستگی به نهادهای حمایتی: مردم‌نگاری نهادی سیاست‌های حمایتی در روستاهای مرزی دهستان خاوومیرآباد شهرستان مریوان

نویسندگان

1 استادیار، گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

2 دانشجوی دکتری، گروه جامعه‌شناسی، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.

doi
10.22059/jrur.2021.317276.1605
چکیده

مسئله اصلی این پژوهش حول این قضیه می‌چرخد که مرزنشینان روستایی برای امرارمعاش خود و تأمین هزینه‌های زندگی دچار مشکلات زیادی شده‌اند که نتیجه آن، وابستگی به کمک‌ نهادهای حمایتی بوده است. با دستمایه قرار دادن تجربیات مرزنشینان در قالب مصاحبه با ٣٠ نفر از مطلعین کلیدی روستاهای دهستان خاوومیرآباد شهرستان مریوان، در تقابل با سیاست‌های حمایتی نهادهای دولتی، سیاست‌ها و راهبردهای اتخاذشده در این وابستگی را مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفته است. در این راستا، از رویکرد توسعه مشارکتی همچنین روش مردم‌نگاری نهادی استفاده می‌شود. نتایج در قالب مقولات ثانویه، شوک توقف فعالیت بازارچه‌های مرزی، شکست سیاست‌های ترمیمی، وابسته بودن به کمک‌های نهادهای حمایتی و اقدامات خودجوش مردمی مورد بحث و تحلیل قرار گرفتند. تحلیل این مقولات نشان داد که سیاست‌های نهادی در راستای حمایت‌ها از مرزنشینان، بی‌اثر و غالباً نتیجه منفی داده‌اند. در مقابل اقدامات مرزنشینان روستایی که در مقوله اقدامات خودجوش مردمی تشریح شده است، دال بر رویارویی و پر کردن خلأهای این اقدامات و سیاست‌ها بوده است. اقداماتی از جمله مشارکت عمومی مردم در کشاورزی و دامداری، ایجاد صندوق‌های خیریه، همیاری عمومی در عمران و بازسازی روستاها واکنشی به سیاست‌ها و وضعیت ناپایدار اقتصادی و اجتماعی این مناطق بوده است.