تحلیل نوع بهرهبرداری آب و پیامدهای آن بر ساختار سکونتگاه روستایی (مورد مطالعه: روستایعبداللهآباد- شهرستان دامغان)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری معماری، گروه مستندنگاری و مطالعات معماری و مرمت ابنیه و بافت، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
2 استادیار، گروه مستندنگاری و مطالعات معماری و مرمت ابنیه و بافت، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
doi
10.22059/jrur.2021.306483.1532چکیده
کمبود آب و بهرهبرداری ناصحیح از منابع یکی از معضلاتی است که در دهههای اخیر گریبانگیر جامعه و تغییرات اساسی در سکونتگاههای روستایی شده است. این پژوهش به اثرات بلندمدت تغییر در نوع بهرهبرداری از آب بر ساختار سکونتگاه روستایی، جمعیت، مهاجرت و کشاورزی به عنوان اشتغال اصلی روستاییان در روستای عبداللهآباد دامغان به عنوان یکی از روستاهای آسیبدیده و در معرض نابودی پرداخته شده است. با شناسایی و تحلیل منابع تامین آب شهر دامغان و روستای مذکور در بازه زمانی 50 سال، ترسیم نمودار پیزومتریک چاههای منطقه، شناسایی تغییرات نوع بهرهبرداری ازآب، تحلیل ساختار بافت و اراضی کشاورزی روستا با تصاویرهوایی سالهای 1345، 1366، 1397و تحلیل نتایج آماری جمعیت و مهاجرت، به اثرات محلی و منطقهای تغییر در نوع بهرهبرداری آب پرداختهشدهاست. رویکرد عمده پژوهش به جهت محدودیت منابع مبتنیبر تحلیل و مشاهدات میدانی است شیوه گردآوری اطلاعات به صورت کتابخانهای و مصاحبههای میدانی است که به روش توصیفی - تحلیلی به نگارش در آمده است. در نتیجه پژوهش، تغییر در نوع بهرهبرداری از قنات (بهرهبرداری پایدار) به چاه (بهرهبرداری ناپایدار) سبب ایجاد سه دوره، با شرایط کالبدی، ساختاری و جمعیتی متفاوت در روستا گردید که در پایان به جهت بهرهبرداری بهینه از اراضی کشاورزی و منابع آب موجود در روستا و همچنین اصلاح زنجیره پیوسته عناصر حیاتی محلی و منطقهای، طرح پیشنهادی ارائه گردید.
