مطالعه همبستگی صفات موثر بر وزن دانه و تعیین اثر برخی پارامترهای فیزیولوژیک بر عملکرد دانه ژنوتیپ های گندم بهاره در شرایط مطلوب و تنش خشکی
نویسندگان
1
2
3
4
5
doi
10.22092/spij.2017.110932چکیده
این تحقیق برای بررسی صفات موثر در وزن دانه و مطالعه اثر برخی پارامترهای فیزیولوژیک در عملکرد دانه ژنوتیپ های گندم بهاره در شرایط مطلوب و تنش خشکی بعد از گرده افشانی اجرا گردید. شانزده ژنوتیپ (4 ژنوتیپ دوروم و 12 ژنوتیپ گندم نان) در دو آزمایش جداگانه هر کدام در چهار تکرار در شرایط مطلوب رطوبتی در طی فصل رشد و تنش خشکی بعد از گرده افشانی تا رسیدگی فیزیولوژیکی ارزیابی شدند. عملکرد دانه، مقدار وزنی، درصد و سهم انتقال مجدد، حرکت مجدد، و توزیع مجدد مواد فتوسنتزی ذخیره شده قبل و بعد از گرده افشانی در اندام های رویشی به دانه تعیین و با توجه به منابع اصلی تامین کننده وزن دانه، سهم فتوسنتز جاری بعد از گرده افشانی در وزن دانه محاسبه شد. نسبت فتوسنتز به توزیع مجدد، عملکرد بیولوژیکی، شاخص برداشت، سرعت رشد دانه، مدت زمان موثر پر شدن دانه و شاخص تحمل به تنش نیز تعیین گردیدند. نتایج نشان داد که در هر دو شرایط مطلوب و تنش، وزن دانه با عملکرد بیولوژیکی و سرعت پر شدن دانه همبستگی مثبت و قوی داشت در حالی که سرعت پر شدن دانه با طول دوره موثر پر شدن دانه همبستگی منفی و معنی دار نشان داد. در هر دو شرایط محیطی این تحقیق حرکت مجدد با فتوسنتز و در شرایط تنش با انتقال مجدد مواد ذخیره شده پس از گرده افشانی همبستگی منفی و معنی دار داشت. در شرایط تنش، تنها صفت شاخص برداشت با شاخص مقاومت به تنش ژنوتیپ ها همبستگی معنی دار نشان داد. در تجزیه همبستگی به روش رگرسیون گام به گام در شرایط مطلوب و تنش، دو صفت عملکرد بیولوژیکی و شاخص برداشت مهم ترین اجزا توجیه کننده تغییرات وزن دانه بودند. نتایج رگرسیون گام به گام بر اساس کل داده ها بدون توجه به شرایط محیطی نشان داد که سهم فتوسنتز جاری و سهم حرکت مجدد مهم ترین پارامترهای فیزیولوژیک موثر در تغییرات وزن دانه بودند.
