گونه‌شناسی ریشه‌ها و پیامدهای نزاع دسته‌جمعی (مورد مطالعه: جامعه روستایی امامزاده عبدالله(ع) - شهرستان هندیجان- استان خوزستان)

نویسندگان

1 استاد، گروه مطالعات توسعه، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 کارشناسی ارشد، گروه مطالعات توسعه، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

doi
10.22059/jrur.2020.286824.1431
چکیده

نزاع‌ جمعی در جامعه ازجمله مسائلی است که می‌تواند آرامش و امنیت و درنتیجه کیفیت زندگی مردم را به خطر اندازد. در پژوهش حاضر مسئله اصلی پژوهشگران مطالعه گونه‌شناسی ریشه‌ها و پیامدهای نزاع دسته‌جمعی در روستای امامزاده‌ عبدالله (ع) است. روستای موردمطالعه در محدوده سیاسی بخش مرکزی شهرستان هندیجان از توابع استان خوزستان قرار دارد. پژوهشگران از رهیافت کیفی و مطالعه یک روستا برای دستیابی به اهداف اساسی پژوهش بهره برده‌اند. نگارندگان به‌منظور گردآوری داده‌ها از تکنیک‌هایی همچون مصاحبه و مشاهده سود جسته‌اند و تجزیه‌وتحلیل داده‌ها با تکنیک تحلیل تماتیک صورت گرفته است. با استفاده از نمونه‌گیری گلوله برفی، 10 نفر از اهالی شناسایی شده و موردمطالعه قرار گرفتند. همچنین با دو گروه (6 نفره و 3نفره) نیز مصاحبه گروهی انجام گرفته شده است. در این پژوهش از نظریات (محرومیت نسبی و نسبت دادن رانی‌مان و هوندریش، نظریه تعصب و پیش‌داوری دیوید مایر) استفاده شده است. یافته‌ها در سه بخش اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی گردآوری شدند. ریشه‌های نزاع در بخش‌های مختلف عبارت‌اند از: اقتصادی (محدودیت منابع، حقوق مالکیت)، فرهنگی (نادیده گرفتن عرف و طایفه‌گرایی) و اجتماعی که به‌عنوان عوامل جانبی تشدیدکننده نزاع شناسایی شدند عبارت‌اند از: ضعف سرمایه اجتماعی برون گروهی، تحریک جوانان توسط ریش‌سفیدان، ناآگاهی اجتماعی. یافته‌ها همچنین نشان می‌دهند عواملی همانند: کاهش انسجام اجتماعی، افزایش پرونده‌های قضایی، رشد کینه‌توزی، گسست اجتماعی، عدم تمایل به سرمایه‌گذاری، ایجاد خسارات مالی و جانی، عدم پیشرفت روستا به عنوان پیامدها و آسیب‌های اجتماعی نزاع دسته‌جمعی در روستا شناسایی شدند.