مطالعه تجربه زیسته زنان روستای کوشک قاضی استان فارس زیر سایه تنش آبی و خشکسالی
نویسندگان
1 دکتری جامعه شناسی تغییرات اجتماعی، پژوهشکده آب، دانشگاه خلیح فارس، بوشهر، ایران.
2 استاد، گروه علوم اجتماعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.
doi
10.22059/jrur.2019.287499.1394چکیده
خشکسالی و پیامدهای آن همراه با سوء مدیریت موجب خشکیدن منابع زیرزمینی و تنش آبی در تعدادی از روستاهای کشور شده است. روستای کوشک قاضی از توابع شهرستان فسا در استان فارس نیز یکی از این روستاهاست که همه منابع آبی آن خشکیده و دهها خانواری که معیشت آنها وابسته به کشاورزی بوده اکنون با بیکاری، فقر و مهاجرت مواجه شدهاند. بلایای طبیعی ازجمله کمآبی پدیدهای چندوجهی است، در این پژوهش با رویکرد کیفی و انتقادی و با استفاده از روش پدیدارشناسی به مطالعه وجه جنسیتی و تجربه زیسته زنان روستایی پرداخته شده است. دادههای میدانی در این پژوهش از طریق نمونهگیری هدفمند و مصاحبه عمیق با20 نفر از زنان روستای کوشک قاضی و همچنین مشاهده و یادداشتبرداری میدانی جمعآوری شده است. سپس با تکنیک استقراء تحلیلی؛ مضامین فرعی، اصلی و درونمایه نهایی کشف و استخراج شده است. سه مضمون اصلی، فقرزایی سیستماتیک، ذهنیت کمیابی و ادراک سازگاری هستند و «انباشت ابرچالشها» نیز به عنوان درونمایه نهایی استخراج گردیده است. فقرزایی سیستماتیک به دلیل ساختارها و قوانین ناعادلانه و ناکارآمد، عدم ادراک سازگاری و مانع روانی ذهنیت کمیابی؛ سازگاری با کمآبی با موانع جدی مواجه کرده است. همه این دلایل در کنار چالشهای پیشین اشکال جدیدی از آسیبها و نابرابریها را رقم زده و موجب رخداد پدیدهای به نام «انباشت ابرچالشها» شده و درنتیجه آسیبپذیری اقشار ضعیف مانند زنان که از قبل با انواع نابرابریها و محدودیتها روبهرو بودهاند را افزایش داده و آنها را در معرض آسیبها و مخاطرات ناشی از این ابرچالشها قرارداده است.
