واکاوی معنای تربیت بر اساس خوانش شهید مطهری از نظریه فطرت
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری فلسفه تعلیم و تربیت در گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
2 دکترای تخصصی، استادیار، مدیر گروه فرهنگ و تربیت دانشگاه امام صادق، تهران، ایران
doi
10.30471/edu.2023.9270.2739چکیده
مفهوم فطرت عنصر محوری اندیشه انسانشناسانه بسیاری از اندیشمندان علوم اسلامی است. معانی اتخاذ شده از این مفهوم اما بر خلاف لفظ آن، متعدد بوده و موجب اختلافاتی در تبیین و نتایج حاصل از آن در سایر حوزههای علوم انسانی شده است. در میان اندیشمندان، شهید مطهری فطرت را «امّ المعارف» قرآن و اندیشه اسلامی دانسته و آن را محور اندیشه خود قرار داده است. لذا پرداختن به تربیت در اندیشه شهید مطهری، متوقف بر پرداختن به نظریه فطرت در دیدگاه ایشان است. این پژوهش با هدف تحلیل معنای تربیت بر اساس خوانش شهید مطهری از نظریه فطرت انجام شده است. برای این منظور از روش تحلیل محتوی استفاده شده و تمامی آثار مکتوب در دسترس ایشان مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج حاصل از این پژوهش نشان میدهد که دو معنا از فطرت در اندیشه ایشان قابل استنباط است، یکی فطرت به مثابه نحوه خلقت انسان و دیگری به مثابه بعد انسانی انسان. هر یک از این تعابیر فطرت، دلالتهای تربیتی گوناگونی را موجب میشود. در نتیجه، معنای تربیت در اندیشه ایشان را میتوان در تبیین مضامینی چون اصلاح، شکوفایی، هدایت، تکامل و رشد پیجویی کرد.