پرتوی نو بر زندگی و کارنامۀ علمی عمادالدین شیرازی و جایگاه اودر سنت پزشکی در ایران
نویسندگان
1 فرهنگستان زبان و ادب فارسی
doi
10.22059/jihs.2024.371239.371778چکیده
عمادالدین محمود بن قطبالدین مسعود بن عمادالدین محمود بن فخرالدین احمد، نامور به عمادالدین شیرازی، نامورترین عضو خاندانی شیرازی بود که دستکم چهار نسل پیاپی از آنان از نیمۀ دوم سدۀ 9 تا نیمۀ نخست سدۀ 11 ق، پیشۀ پزشکی داشتند. عمادالدین با نگارش مهمترین تکنگاری فارسی در بارۀ آتشک (سیفلیس) شهرتی بسزا یافته است؛ اما به رغم این آوازه، در پژوهشهای معاصر اشتباهات بسیاری در بارۀ او رخ داده است که بیشتر آنها ریشه در آثار سیریل لوید الگود، پژوهشگر انگلیسی تاریخ پزشکی ایران دارد. الگود، به رغم اشتهار به تسلط بر فارسی و عربی، با درک نادرست متون کهن فارسی، در بارۀ مورد محتوای آثار عمادالدین و خاندان او اشتباهاتی چشمگیر مرتکب شده است. الگود همچنین به اشتباه عمادالدین را به انتحال بخشهایی از خلاصة التجارب بهاءالدوله حسینی نوربخش در رسالۀ آتشک متهم کرده است. خلط میان رسالۀ بیخ چینی عمادالدین با رسالهای در همین باب از فردی ناشناس به نام نور الله مشهور به علاء /علاءالدین نیز منشأ اشتباهاتی دیگر در بارۀ عمادالدین بوده است. از اینرو، افزون بر بررسی چند و چون بهرهگیری عمادالدین از خلاصة التجارب، برای ترسیم چشماندازی درستتر از زندگی و کارنامۀ عمادالدین تلاش شده است
