آسیبشناسی برنامههای توسعه در بخش روستایی با روش آمیخته (مورد مطالعه: شهرستان ورزقان)
نویسندگان
1 استاد گروه جغرافیا و برنامهریزی روستایی، دانشکده برنامهریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
2 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامهریزی روستایی، دانشکده برنامهریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
3 استادیار، گروه جغرافیا و برنامهریزی روستایی، دانشکده برنامهریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
4 استادیار گروه جغرافیا و برنامهریزی روستایی، دانشکده برنامهریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
doi
10.22059/jrur.2018.263703.1273چکیده
تحقیق حاضر به آسیبشناسی پیامدهای برنامههای توسعه در بخش روستایی شهرستان ورزقان با روش آمیخته (کمی- کیفی، به شیوه همگرا) پرداخته است. ازنظر هدف، کاربردی و به لحاظ ماهیت و روش از نوع توصیفی- تحلیلی است. به لحاظ گردآوری دادهها، از نوع ترکیبی بوده و بنیان فلسفی آن مبتنی بر رویکرد پراگماتیسم است. جامعه آماری شامل کارشناسان محلی است که در بخش کمی از پرسشنامه محقق ساخته (برای 132 نفر پاسخگو) و در بخش کیفی از مشاهده و مصاحبه نیمهساختاریافته (51 نفر مصاحبهشونده در دو مرحله) استفاده شده است. نبود فرصتهای شغلی مناسب برای جوانان، فقدان فعالیتهای تولیدی اشتغالزا، ناموفق بودن ایجاد صنایع متصل به کارخانجات معدنی موجود در منطقه، ناموفق بودن صنایع و کارگاههای کوچک اشتغالزای کشاورزی و افزایش فقر و محرومیت اجتماعی از مهمترین پیامدهای مستخرج از تجزیهوتحلیل کیفی به روش تئوری بنیادی است. نتایج ارزیابی نیکویی برازش حاصل از مدل ساختاری (حداقل مربعات جزئی) نشان میدهد که مدل ارائهشده در سطح مطلوب با دادههای تجربی سازگاری دارد و در منطقه موردمطالعه ارتباطی یکسویه بین پیامدهای اجتماعی، اقتصادی، کالبدی و جامع وجود دارد که پیامدهای اقتصادی و اجتماعی برنامههای توسعه منجر به بروز پیامدهای فضایی و جامع هستند؛ بهطوریکه شرایط اجتماعی و اقتصادی به فضا و کالبد منطقه تأثیر منفی میگذارند؛ همچنین تحلیل مسیر پیامدهای فضایی با پیامدهای جامع نشان میدهد که کمرنگ شدن جایگاه روستا و کشاورزی در رویکرد توسعه ملی و عدم تطابق اقدامات با بنیانهای توسعه پایدار از مهمترین متغیرهای با ضریب تأثیر بالا هستند.