برآورد نرخ استفاده از ظرفیت‌ تولید در بخش صنایع کارخانه ای ایران: رویکرد تابع هزینه ترانسلوگ

نویسندگان

1 استادیار گروه اقتصاد دانشگاه حضرت معصومه (س)، تهران، ایران

2 استادیار گروه اقتصاد دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

3 استادیار مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، دکتری اقتصاد، تهران، ایران

doi
10.22034/epj.2024.20779.2517
چکیده

هدف اصلی این پژوهش، ارزیابی استفاده از ظرفیت‌ تولید در بخش صنایع کارخانه ای ایران با استفاده از روش شناسی مدلسازی اقتصاد سنجی با رویکرد تابع هزینه ترانسلوگ است. نتایج برآورد تابع هزینه ترانسلوگ با روش اقتصاد سنجی حداقل مربعات وزنی نشان می‌دهد که نرخ استفاده از ظرفیت تولیدی صنایع کارخانه ای از سال 1388 به بعد دچار افت شده است و در سالهای 1394 و 1395 با کمترین میزان بهره‌برداری از ظرفیت‌ها مواجه است و این وضعیت در سالهای 1397 و 1398 نیز تداوم یافت. در مجموع نرخ استفاده از ظرفیت در صنایع کارخانه ای ایران طی دوره 1380 تا 1398 بطور میانگین حدود 77 درصد بود. بررسی‌ها در سطح رشته‌فعالیت‌های صنعتی گویای این حقیقت است که صنایع "تولید دارو و فرآورده های دارویی" ، صنایع چاپ و تکثیر"، صنایع "تولید لاستیک و پلاستیک" ، صنایع "تولید مواد شیمیایی"، صنایع "تولید کاغذ و فرآورده های کاغذی" ، صنایع" تولید چرم"، صنایع "تولید فلزات پایه و صنایع "تولید سایر فرآورده های معدنی غیرفلزی" در وضعیتی قرار دارند که از روند بلندمدت استفاده از ظرفیت آنها پایین‌تر است . در مقابل صنایع" تولید سایر مصنوعات طبقه بندی نشده در جای دیگر"، صنایع" تولید منسوجات"، صنایع "تولید فرآورده های توتون و تنباکو"، صنایع " تولید انواع آشامیدنی‌ها"، صنایع "تولید پوشاک"و صنایع"تولید صنایع غذایی" نزدیک به 80 درصد یا بیشتر از ظرفیت خود را در دوره مورد بررسی استفاده کرده اند.