بررسی چگونگی نقش‌آفرینی دولت در مسیر انتقال موفقیت‌آمیز فناوری(مطالعه ایران)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

2 مدیر گروه اقتصاد دانش بنیان پژوهشگاه مطالعات فناوری، تهران، ایران

3 استاد گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

4 دانشیار گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و کارآفرینی، دانشگاه رازی،کرمانشاه، ایران

doi
10.22034/epj.2025.20821.2523
چکیده

فناوری نقش پررنگی در تعیین جایگاه اقتصادی و سیاسی کشورها دارد. انتقال فناوری از کانال‌های مهم دستیابی به فناوری می‌باشد. در عصر حاضر با توجه به تغییرات پرشتاب فناوری و ویژگی‌های فناوری‌های نوین، امکان مهندسی معکوس محدود شده است. به همین دلیل در عصر حاضر تفکیک بین توسعه درون‌زای فناوری و انتقال فناوری امکان‌پذیر نمی‌باشد و انتقال موفقیت‌آمیز فناوری نیازمند ترکیب و یکپارچه‌سازی ظرفیت‌های فناورانۀ داخلی با فناوری‌های انتقالی از بیرون است. این نوع از انتقال فناوری غالبا از طریق همکاری بین بنگاه‌های داخلی و فراملی امکان‌پذیر است و نیازمند وجود بنگاه‌های توانمندی است که از جذابیت کافی فنی و سازمانی برای همکاری برخوردار و همچنین منافع ملی و نه فقط منافع مادی خودشان در تابع مطلوبیت آنها قرار داشته باشد. برخورداری از چنین سازمان‌های توانمند و با تعصبات ملی، مستلزم وجود یک دولت توسعه‌گرا با مجموعه‌ای از اقدامات و ویژگی‌ها می‌باشد. در این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی ضمن تبیین چگونگی نقش‌آفرینی دولت در مسیر انتقال فناوری، به بررسی ایران در این زمینه پرداخته شده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد وجود دولت خودگران و متکی به جامعه در شکل‌گیری بنگاه‌هایی که توان اتحاد و همکاری با شرکت‌های فراملیتی جهت جذب فناوری را داشته باشند ضروری است و تسلط کوته‌نگری بر تصمیم‌گیری‌های دولت در ایران که به واسطه نبود انسجام و ارتباط با طبقات اجتماعی می‌باشد، مهمترین مانع در ایجاد شرایط انتقال موفقیت‌آمیز فناوری می‌باشد.