فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سیاست‌های پولی از ابزارهای کلیدی بانک مرکزی در مدیریت اقتصاد کلان محسوب می‌شوند که از طریق تغییر در نرخ بهره، نقدینگی و کنترل تورم، بر ترکیب سبد دارایی‌های بانک مرکزی شامل ذخایر ارزی، اوراق بدهی، طلا و سایر دارایی‌های مالی تأثیر می‌گذارند. این پژوهش به بررسی تأثیر سیاست‌های پولی بر ترکیب بهینه سبد دارایی بانک مرکزی ایران طی سال‌های ۱۳۵۰ تا ۱۴۰۲ پرداخته است. در این راستا، مدل کنترل بهینه با استفاده از الگوریتم بهینه‌سازی ازدحام ذرات (PSO) در محیط Spyder برآورد شده و تحلیل حساسیت تغییرات نرخ بهره، نقدینگی و تورم بر سبد دارایی‌ها انجام گرفته است. نتایج نشان می‌دهد که کاهش نرخ بهره موجب افزایش سهم اوراق بدهی و کاهش سهم ارزهای خارجی شده و افزایش نرخ تورم، بانک مرکزی را به سمت دارایی‌های امن‌تر مانند طلا و فرانک سوئیس سوق می‌دهد. همچنین، نوسانات نقدینگی باعث تغییر در سهم دارایی‌های مختلف شده و بانک مرکزی در شرایط بی‌ثباتی پولی، ترکیب دارایی‌های خود را متناسب با شرایط اقتصادی تنظیم می‌کند. در مقایسه با سایر بانک‌های مرکزی جهان، وابستگی ایران به دلار و یورو همچنان بالاست، درحالی‌که برخی کشورها با تنوع‌بخشی به ذخایر ارزی، ریسک‌های ژئوپلیتیکی را کاهش داده‌اند. بر این اساس، تنوع‌بخشی به ذخایر ارزی، افزایش ذخایر طلا، بهینه‌سازی استفاده از اوراق بدهی و تنظیم نرخ بهره، به‌عنوان استراتژی‌های پیشنهادی برای مدیریت بهینه سبد دارایی‌های بانک مرکزی ایران ارائه شده است.