تحلیل شبکه سازمانی مؤثر بر خزش روستایی در سکونتگاههای روستایی پیرامون همدان
نویسندگان
1 دانشیار، دانشیار، گروه جغرافیا و برنامهریزی روستایی، واحد جنوب، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
2 استاد، گروه جغرافیا، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهیدبهشتی، تهران، ایران.
3 دانشجوی دکترا، گروه جغرافیا و برنامهریزی روستایی، واحد جنوب، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
doi
10.22059/jrur.2017.63471چکیده
زمین به عنوان یکی از منابع تولید روستایی نیازمند مدیریت خردمندانه و حفاظت است. یکی از پدیدههای کالبدی در سکونتگاههای پیرامون فضاهای شهری، پدیده خزش روستایی است که منجر به تغییرکاربری زمینهای کشاورزی و باغی به نفع دیگر کاربریها میشود. عوامل مختلفی در بروز این پدیده تأثیرگذارند؛ یکی از مهمترین آنها عوامل و نیروهای سازمانی است. این پژوهش به دنبال شناخت پدیده خزش روستایی و تحلیل میزان مداخلات نقشآفرینان مدیریت زمین و شبکههای تأثیرگذار بر آنها در عرصههای روستایی و پیرامون شهری است. محدوده پژوهش 24 سکونتگاه روستایی پیرامون شهر همدان است. برای شناسایی نظام شبکه موجود و روابط میان سازمانها و ارگانهای تأثیرگذار بر فرایند تغییر کاربری زمین از روش تحلیل شبکه استفاده شد. نتایج نشان داد نیمی از دستاندرکاران نهادی بیش از 5 نوع تضاد با دیگر نهادها دارند. یکسوم از پیوندهای شبکه در اختیار دستاندرکاران مرکزی و نهادهای کلیدی و سیاستگذارهای اصلی قرار دارد و بقیه نهادها در جریان تغییر کاربری، نقش منفعلانه، حاشیهای و تسهیلکننده دارند. جذب سرمایهها و سرمایهگذاری در پیرامون شهر، کمبود زمین در محدوده شهر، تلاش برای ایجاد شغل و زمینههای کسب درآمد و تقاضای گسترده برای ایجاد واحدهای تکخانواری روند تغییر کاربری را شدت بخشیده است. لزوم توجه به منطقه شهری همدان و پیوندهای روستایی شهری و اتخاذ سیاستهای تعاملی با تأکید بر صیانت از عرصههای سکونتگاهی میتواند به مدیریت خردمندانه اراضی منجر شود.
