پهنه بندی و رویکرد فضایی بر مدیریت بحران با تاکید بر آسیب پذیری اجتماعی فیزیکی شهرها در برابر زلزله (نمونه موردی استان ایلام)
نویسندگان
1 دانشجوی دکترا جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران
2 دانشیار گروه جغرافیا، واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران
3 استادیار گروه جغرافیا، واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران
doi
چکیده
شهرها کانونهایی هستند که انسانها را به همراه نیازها و احتیاجات مختلفشان در خود پذیرفتهاند و عالیترین نیازهای بشر در آن تبلور عینی یافته است. برآورد ریسک و ارزیابی آسیبپذیری لرزهای از یک شهر از موضوعات مهم و اساسی محسوب میشود. به عبارت دیگر، ریسک ترکیبی از خطر و آسیب پذیری است و از آنجا که آسیبپذیری ممکن است صورتهای گوناگونی همچون آسیب پذیری جانی، عملکردی، اجتماعی، مالی و یا ترکیبی از این موارد را به خود بگیرد، تخمین برآرود ریسک نیاز به رهیافتی جامعنگر دارد. و لازم است تا در آن از روش، معیار و تخصصهای گوناگونی استفاده گردد. در نتیجه پژوهش حاضر با رویکرد "توسعهای – کاربردی" و از نظر روش تحقیق ترکیبی از روشهای "توصیفی، اسنادی و تحلیلی و میدانی" میباشد. بدین شرح که با استفاده از متغیرهای مربوطه در دو شاخص "اجتماعی و کالبدی" که از طریق سازمانهای مربوطه "شهرداریهای استان، استانداری استان، مرکز آمار ایران و مطالعات کتابخانهای" متغیرهای لازم جمع آوری و بررسی میگردد. در مرحله بعد جهت تجزیه و تحلیل یافتهها با رویکرد فضایی از جمله روشهای "VIKOR و TOPSIS" استفاده گردیده است؛ همچنین جهت تکمیل اطلاعات و خروجیهای مناسب بررسیها از نرم افزارهای "ArcGIS، GRAFER8، VISIO، SPSS،MINITAB" و دیگر برنامههای لازم استفاده گردیده است. نتایج تحقیق نشان داده است تفاوت زیادی بین شاخص و شهرستانها از منظر آسیبپذیری وجود دارد. چراکه وزن شاخصها دارای تفاوت زیادی بوده که میزان آن از (0) درصد تا (1) درصد متغیر بوده است. همچنین از نظر مکانی میزان TOPSIS بدست آمده میانگین آن برابر (0.372) درصد بوده است لذا میزان آسیب پذیری ناشی از زلزله علاوه بر اهمیت دوچندان آن در مدیریت بحران ضرورت بررسی آن در شاخصهای مختلف از ضروریات برنامه ریزی شهری میباشد.