بررسی تأثیر درآمدهای نفتی بر تحقق درآمدهای مالیاتی، در شرایط رانت جویی مالیاتی: رویکرد DSGE

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری اقتصاد، گروه اقتصاد، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 استادیار گروه اقتصاد، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

3 استادیار گروه اقتصاد، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

4 استادیار گروه اقتصاد واحد تهران جنوب دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

doi
10.22034/epj.2024.21083.2552
چکیده

مالیات اصلی‌ترین و پایدارترین منبع مالی دولت است که نقش مهمی در افزایش درآمد دولت دارد. تحقق درآمدهای مالیاتی به ساختار اقتصادی کشورها بستگی دارد، طی سال‌های اخیر بالا بودن سهم درآمدهای نفتی نسبت به درآمدهای مالیاتی در بودجه دولت، موجب شده تا ساختارهای مالیاتی کشور به خوبی شکل نگرفته و افراد تمایل چندانی برای پرداخت مالیات نداشته باشند. لذا هدف مطالعه حاضر بررسی اثر درآمدهای نفتی بر تحقق درآمدهای مالیاتی، در شرایط رانت‌جویی مالیاتی، با به کارگیری الگوی تعادل عمومی پویایی تصادفی(DSGE) و طیدوره زمانی 1399-1370 با لحاظ واقعیت‌های اقتصاد ایران و متشکل از بخش‌های خانوار، بنگاه، نفت، دولت و بانک مرکزی می‌باشد. نتایج بیانگر آن است که افزایش درآمدهای نفتی در ابتدا منجر به افزایش سطح قیمت‌ها، واردات و درآمدهای مالیاتی دولت می‌گردد ولی در ادامه با توجه به افزایش سطح قیمت‌ها و کاهش قدرت خرید، انگیزه افراد برای رانت‌جویی مالیاتی( گزارش کمتر درآمد و سود واقعی، فعالیت‌های خارج از سیستم رسمی مالیاتی و تعویق پرداخت) افزایش یافته و بخشی از درآمدهای مالیاتی تحقق نمی‌یابد. از آن جایی‌ که کاهش درآمدهای مالیاتی منجر به کاهش منابع عمومی بودجه دولت و کسری بودجه می‌گردد، لذا پیشنهاد می‌گردد سیاست‌های اقتصادی کشور در راستای محدودسازی فضای رانت جویی اجرا گردند.