تحلیل نقش رونق و رکود اقتصادی بر رفاه در ایران: مقایسه ای از تولید با نفت و بدون نفت
نویسندگان
1 دانشآموخته کارشناسی ارشد اقتصاد، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
2 نویسنده مسئول. دانشیار گروه اقتصاد نظری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
3 دانشیار گروه اقتصاد انرژی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
doi
10.22034/epj.2024.20739.2506چکیده
موضوع رفاه اقتصادی و بهبود آن از مهمترین موضوعات کشورهای توسعهیافته و در حال توسعه است و دولتها تمایل دارند تا نشان دهند متعهد به ایجاد رفاه برای مردم هستند. بنابراین، انتخابها و تصمیماتی که سیاستگذاران اعمال و اجرا میکنند، قطعاً بر سطح کیفیت زندگی این نسل و نسلهای آینده اثرگذار است. از سویی در سالهای اخیر شاهد نزول جایگاه ایران در رتبهبندیهای مختلف رفاهی که صورت میگیرد بودهایم. بنابراین، با توجه به چنین اهمیتی، هدف اصلی پژوهش حاضر، بررسی نقش رونق و رکود بر رفاه اقتصادی در ایران در بازهی زمانی 1350 تا 1400 و در دو سناریوی با نفت و بدون نفت میباشد. با توجه به امکان وجود اثر نامتقارن تولید بر رفاه، در پژوهش حاضر از رهیافت خودرگرسیونی با وقفههای توزیعی غیرخطی استفاده شده است. نتایج بررسی، وجود رابطهی مستقیم میان رونق و رکود با رفاه اقتصادی را تأیید کرده، بهطوریکه افزایش در تولید (رونق) موجب افزایش در رفاه و کاهش در تولید (رکود) موجب کاهش در رفاه میگردد. نتیجهی دیگر حاکی از وجود نامتقارنی در اندازه اثرگذاری رونق و رکود بر رفاه اقتصادی در ایران میباشد. در کوتاهمدت و بلندمدت تأثیر نامطلوب رکود بر رفاه بیشتر از اثرگذاری مطلوب رونق بر رفاه بوده و اندازهی این اثرگذاری برای اقتصاد غیرنفتی نسبت به اقتصاد نفتی دوچندان است. همچنین، این نامتقارنی در بلندمدت تشدید میشود. طبق دیگر نتایج حاصله، تورم و بیکاری در هر دو سناریوی اقتصاد نفتی و بدون نفت اثر معکوس بر رفاه اقتصادی داشتهاند.
