فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

با توجه به قرارگیری بخش بزرگی از میراث معماری ایران در مناطق لرزه­ خیز، توجه به بررسی سازمان­ یافته‌ رفتار این سازه­ ها در زلزله حائز اهمیت است. هدف پژوهش حاضر بررسی سریع و پارامتریک گونه ­ای از این سازه ­ها جهت یک دریافت کلی از رفتار آنها در برابر زلزله بر اساس مشخصات هندسی آنها بوده است. این نوشتار، با تمرکز بر روی رفتار موازی صفحۀ قوس در سازۀ متشکل از تاق آهنگ بر روی پایه، به این پرسش پرداخته که حد نهایی پایداری این‌گونه سازه­ای، در تناسبات مختلف هندسی در اثر شتاب افقی ثابت زمین به چه میزان است؟ در این مسیر، اثر تغییر نسبت ضخامت به دهانۀ قوس و میزان چیدن پای قوس نیم­ دایره و نسبت ضخامت پایه به دهانه، برای یک ارتفاع مشخص، بر پایداری سازه بررسی شده است. تحلیل، در حالت حد نهایی و با استفاده از خط رانش انجام شده و نتایج با استفاده از روش دوران صفحۀ زمین بر روی مدل فیزیکی اعتبارسنجی شده است. نتایج نشان می ­دهند می­ توان با چیدن شانۀ قوس تا ارتفاعی مشخص و انتخاب ضخامت مناسب، پایداری تاق را در برابر شتاب افقی زمین به سطح مطلوبی رساند و پس از آن، میزان پایداری سازه وابسته به نسبت عرض به شعاع می­ باشد. افزایش چیدن شانۀ قوس پس از یک میزان مشخص، باعث کاهش میزان حد نهایی پایداری سازه می­ شود. افزایش غیر ضروری ضخامت قوس، نیز، احتمال فروریختگی پایه را در نتیجۀ وقوع مکانیسم قوس قوی- پایۀ ضعیف افزایش می­ دهد.