فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سرمایه‌گذاری درآمدهای نفتی در سرمایه عمومی اثر مثبت بر رشد اقتصادی دارد ولی عدم تخصیص بهینه عواید نفتی اقتصاد را در معرض خطر افزایش بدهی عمومی قرار می‌دهد که برون‌رانی سرمایه‌گذاری بخش خصوصی و کاهش رشد اقتصادی را در پی دارد. با توجه به اهمیت موضوع، در پژوهش حاضر تأثیر آستانه‌ای رانت نفتی بر بدهی عمومی ایران در بازه زمانی 1400-1373 بررسی‌شده است. یافته‌ها حاکی‌اند حد آستانه نسبت رانت نفت به تولید ناخالص داخلی 23/22 درصد است. در هر دو رژیم، رانت نفت تأثیر کاهشی بر بدهی عمومی دارد؛ با این تفاوت که بعد از عبور از حد آستانه، میزان اثرگذاری رانت نفت بر بدهی عمومی به میزان قابل‌توجهی کاهش می‌یابد. وفور منابع نفتی در کشور عامل مهمی است که می‌تواند از طریق افزایش درآمد، سرمایه و منابع مالی در اختیار دولت را بهبود بخشد و از این طریق توانایی تعدیل سطح بدهی دولت را دارا است. ولی در رژیم بالای نفت، شدت اثرگذاری به‌صورت معنی‌داری کاهش می‌یابد که نشان می‌دهد در زمان برخورداری از رانت نفتی بالا، دولت‌ها با اتخاذ سیاست‌های هزینه‌ای بلندپروازانه در زیرساخت‌ها و پروژه‌های مختلف نیازمند حمایت‌های بودجه‌ای سنگین می‌شوند. این موضوع باعث می‌شود که میزان اثرگذاری رانت نفت بر بدهی عمومی در رژیم درآمد بالای نفتی کاهش یابد. بنابراین، در رژیم بالا نفت تداوم استفاده از رانت منابع نفتی ممکن است باعث نفرین منابع شود و نه‌تنها به گسترش صنایع مرتبط با منابع نفتی منجر نشود، بلکه صنایع مستقل از منابع نفت و توسعه اقتصادی را سرکوب کند؛ در نتیجه چالش‌های بزرگ‌تری برای تأمین مالی و بدهی دولت ایجاد کند.