فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بسیاری از شهر‌های ایران در معرض زلزله‌های بزرگ قرار دارند. با این حال وجود عواملی نظیر بافت فرسوده شهری، ساختمان‌های غیر مقاوم و معابر ناکارآمد در این شهر‌ها منجر به افزایش نرخ خسارات و تلفات و ایجاد اختلال در عملیات امداد و نجات پس از زلزله می‌گردد. در این راستا ارزیابی آسیب‌پذیری مناطق مختلف شهری، تحلیل و بررسی عوامل مؤثر بر آن جهت برنامه‌ریزی برای بهبود شرایط امری ضروری است. ارزیابی آسیب‌پذیری شهری نیازمند بررسی المان‌های فیزیکی شهری نظیر سازه‌ها، شریان‌های حیاتی، شبکه راه و اعضای تشکیل‌دهنده آن نظیر روسازه راه، پل‌ها، تونل‌ها و غیره است. تاکنون در مطالعات مختلف مدل‌های شکنندگی گوناگونی برای ارزیابی آسیب‌پذیری این اجزا توسعه یافته است. در این مطالعه هدف ارزیابی آسیب‌پذیری فیزیکی و اجتماعی در منطقه چهار شهرستان قم است. در این راستا آسیب‌پذیری برخی المان‌های فیزیکی نظیر سازه‌ها، المان‌های اصلی شبکه راه شامل پل‌ها، روسازه و تونل‌ها، درصد انسداد راه‌ها در اثر ریزش آوار و خطوط آب و فاضلاب، در منطقه مطالعاتی در صورت وقوع سناریو زلزله با دوره بازگشت ۴۷۵ سال مورد بررسی قرارگرفت. همچنین در این مطالعه پارامترهای مؤثر بر آسیب‌پذیری اجتماعی شامل درصد تلفات و مصدومان، تراکم جمعیت خانواده‌ها نیز ارزیابی شد. نتایج نشان داد زون‌های واقع در شمال این منطقه به دلیل قدمت بیشتر، تراکم ساختمان‌های فرسوده و وجود معابر باریک آسیب‌پذیری بیشتری در برابر زلزله دارند. همچنین وجود دانشگاه قم و خوابگاه‌های آن در زون ۵، منجر به افزایش درصد تلفات و مصدومان در این زون شده است. همچنین آسیب‌پذیری پل‌ها در زون 8 و آسیب‌پذیری روسازه راه در زون‌های 15، 12، 10 و 14 و آسیب‌پذیری خطوط آب و فاضلاب در زون‌های 12 و 3 بیشترین میزان است.