فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تخصیص حجم وسیع یارانه به بنزین علاوه بر ایجاد معضلات فراوانی چون مصرف بی‌رویه، قاچاق و ناکارآمدی بازار، از اصلی‌ترین هدف خود مبنی بر حمایت از اقشار ضعیف جامعه منحرف شده و فقر (مطلق و نسبی) را تشدید کرده است. چنین رویکردی اصلاح مکانیزم قیمت‌گذاری فعلی را ضروری کرده است. در مطالعه حاضر، آثار اجرای سناریو پیشنهادی و افزایش قیمت تصاعدی متناسب با مصرف بنزین بر فقر (مطلق و نسبی) بررسی و با وضعیت جاری مقایسه می‌شود. این راهکار به صورت دو نرخی (قیمت سهمیه‌ای و غیر سهمیه‌ای) است؛ بخش سهمیه، مانند روال گذشته بوده و قیمت بنزین غیرسهمیه، به اقتضای میزان مصرف افراد با احتساب 5 درصد مالیات به ازای هر لیتر مصرف مازاد بر سهمیه ماهانه، محاسبه می‌شود. بدین منظور مخارج مصرفی 78255 خانوار شهری طی دوره زمانی 1399-1396 در چارچوب مدل سیستم تقاضای تقریباً ایده‌آل خطی در نُه گروه کالایی منتخب به تفکیک چهار طبقه مصرف ماهیانه بنزین (کمتر از 60 لیتر، 60 تا 80 لیتر، 80 تا 120 لیتر و بیش از 120 لیتر) با در نظر گرفتن متغیرهای جمعیت‌شناختی بررسی شد. کشش‌های قیمتی و درآمدی استخراج و معیار تغییرات جبرانی محاسبه و با فرض اجرای سناریوی پیشنهادی، اطلاعات هزینه‌ای خانوار شبیه‌سازی و فقر (مطلق و نسبی) برآورد شد. در صورت عملی شدن سناریوی مذکور، خانوارهای پُرمصرف با هزینه بالاتری مواجه شده و از یارانه کمتری بهره‌مند می‌شوند که علاوه بر توزیع عادلانه یارانه و کاهش فقر از شدت مصرف کاسته می‌شود.