تحلیل سیاستهای قومی، مذهبی و تأثیر آن بر مشارکت سیاسی و راههای ارتقاء آن (مورد مطالعه: قوم ترکمن استان گلستان)
نویسندگان
1 دانشجوی دکترای جامعه شناسی، واحد نراق، دانشگاه آزاد اسلامی، نراق، ایران
2 استادیار گروه جامعه شناسی، واحد نراق، دانشگاه آزاد اسلامی، نراق، ایران
3 استاد گروه جامعه شناسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
4 استادیار گروه جامعه شناسی، واحد نراق، دانشگاه آزاد اسلامی، نراق، ایران
doi
چکیده
از ایران همواره با عنوان جامعهای با گوناگونی و شکافهای اجتماعی بسیار با سـاختار موزاییک گونه یاد شده است. در طول یک دهه گذشته، چهار شکاف اجتماعی نسلی، جنسیتی، قومی و مذهبی دارای اهمیت زیادی در ایران بودهاند. یکی از اقوامی که موضوع مناسبی برای مطالعه در چارچوب شکافهای قومی و مذهبی است قوم ترکمن است. اکثر ترکمنهای ایران در استان گلستان، یعنی شهرهای گنبد، بندر ترکمن و مراوهتپه ساکناند. ترکمنها مسلمان اهل سنت و حنفی مذهباند. موضوعی که در این مورد بسیار حائز اهمیت است و دغدغه این مقاله نیز به شمار میرود تأثیر شکافهای قومی و مذهبی بر مشارکت سیاسی در استان گلستان است. با توجه به این مقدمه هدف این مقاله تبیین و تحلیل تأثیر شکافهای قومیت و مذهب بر مشارکت سیاسی در استان گلستان است. سؤال اصلی مقاله این است که قومیت و مذهب به عنوان دو شکاف مهم و برجسته در کل ایران و به ویژه استان گلستان چه تأثیری بر سطح مشارکت سیاسی در این استان و نیز جهتگیریهای آن به سمت جناحها و احزاب سیاسی و نیز شعارهای انتخاباتی دارد؟ مقاله حاضر از نظر نوع هدف کاربردی و از نظر نوع روش تحقیق توصیفی- پیمایشی و از نوع همبستگی است. روش کتابخانهای، عمدتاً به منظور مطالعه ادبیات موضوع و بررسی سابقه تحقیق و آشنایی با تجربیات صورت گرفته و شناخت مشارکت سیاسی و نیز شکافهای اجتماعی در داخل و خارج از ایران مورد استفاده قرار گرفت. دادههای این پژوهش از طریق پرسشنامه و به روش خوشه گیری چند مرحلهای جمعآوری شدهاند. برای برآورد حجم نمونه از جدول مورگان استفاده میکنیم. حجم نمونه برابر با 150 نفر تعیین شد. ابزار جمعآوری دادهها پرسشنامه بود که پایایی آن 88/0 بود. برای تجزیه و تحلیل دادهها از آمار توصیفی و استنباطی استفاده شده است. نتایج این مقاله نشان میدهد که میان قوت هویت قومی و مذهبی جامعه مورد مطالعه، تعاملات آنان با سایر اقوام و مذاهب، احساس نابرابری اجتماعی کمتر یا بیشتر و نیز احساس مشروعیت نظام سیاسی قویتر یا ضعیفتر و سطح و نوع مشارکت سیاسی در جامعه مورد مطالعه رابطه مثبت و معناداری وجود دارد.