تجارت آب مجازی در ایران: یک تحلیل داده-ستانده

نویسندگان

1 دانشیار گروه اقتصاد، دانشگاه مازندران

2 کارشناسی ارشد، دانشگاه مازندران

doi
10.22034/epj.2022.18824.2344
چکیده

مشکل کمبود آب سبب شد تا علاوه‏بر مزیت نسبی کشورها در تولید کالاها و خدمات، آب مصرف شده در تولید محصولات هم مورد توجه قرار گیرد. این مقاله در پی محاسبه میزان مصرف مستقیم و غیر مستقیم آب در تولید انواع محصولات صادراتی ایران است. علاوه‏ بر این، میزان آب صرفه‏جویی شده از واردات کالاها و خدمات برای مصارف واسطه و نهایی محاسبه می‏شود. برای این منظور از مدل داده-ستانده استفاده می‏گردد. اطلاعات مورد نیاز عمدتا از جدول داده-ستانده سال 1395 ایران که آخرین جدول آماری رسمی کشور است، تامین می‏شود. بر اساس نتایج حاصل، صادرات آب مجازی کشور در سال 1395، 59/8514 میلیون متر مکعب بوده است که در مقایسه با 83/15062 میلیون متر مکعب واردات آب مجازی کشور در این سال، تراز تجاری کشور در این سال 24/6548- متر مکعب بوده است که وارد کننده خالص آب مجازی می‏باشد. این در حالی است که تراز تجاری کشور در این سال، 29/346 تریلیون ریال بوده است. در این بین، تولیدات محصولات زراعی و باغی به دلیل ضریب فزاینده آب‏بری بالا، بیشترین صادرات آب مجازی، بیشترین وارد کننده آب مجازی و بیشترین تراز تجاری منفی آب مجازی را در این سال داشته است.