فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شبکه‌های راه یکی از مهم‌ترین زیرساخت‌های عمرانی برای انجام عملیات واکنش اضطراری پس از زلزله را تشکیل می‌دهند. با توجه به ضرورت انجام عملیات امداد و نجات در 72 ساعت اول پس از زلزله که به آن زمان طلایی گفته می‌شود، عدم وجود شبکه راه کارآمد منجر به افزایش قابل توجه تلفات و خسارات می‌گردد. بنابراین نیاز اساسی به تهیه ابزارهای مدیریتی جهت کمک به کاهش ریسک شبکه راه در صورت وقوع زلزله و اعمال اقدامات مداخله مناسب قبل وقوع زلزله وجود دارد. در این راستا، در این مقاله ابتدا مدلی جامع برای ارزیابی ریسک شبکه راه‌های درون‌شهری با تأکید بر مؤلفه‌های فیزیکی و اجتماعی ارائه شده است. در این مدل چهار شاخص خطر، آسیب‌پذیری، ظرفیت پاسخ و مؤلفه‌های عملکردی به‌عنوان شاخص‌های اصلی ریسک در نظر گرفته شد. در گام بعدی مدل پیشنهادی در منطقه چهار شهر قم پیاده‌سازی شد و زون‌های با ریسک بالا شناسایی شدند. سپس اقدامات مداخله مناسب ارائه و اولویت‌بندی شدند. نتایج نشان می‌دهد اقداماتی نظیر پایدارسازی شیب‌ها در نواحی با پتانسیل بالای زمین‌لغزش، تعریض معابر در زون‌های با درصد بالای راه‌های باریک و مقاوم‌سازی سازه‌های مجاور راه به ترتیب منجر به کاهش متوسط ریسک تا حدود 2/12، 4/7 و 85/11 درصد می‌شود. علاوه بر این، با توجه به عدم وجود شبکه راه اضطراری در شهر قم، ایجاد این شبکه منجر به بهبود ظرفیت پاسخ و کاهش ریسک در منطقه مطالعاتی تا حدود 6/6 درصد می‌گردد.