فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این مقاله به تأثیرات اجتماعی سیاسی مدرسۀ دارالفنون در ایران دورۀ قاجار می‌پردازد. اغلب پژوهش‌ها و تحلیل‌هایی که در بارۀ مدرسۀ دارالفنون انجام شده است به چگونگی شکل‌گیری این مدرسه پرداخته‌اند، اما این مقاله به پیامدهای اجتماعی و سیاسی مدرسۀ دارالفنون در ایران می‌پردازد. مقطع زمانی مورد بررسی دورۀ قاجار، به‌ویژه دورۀ ناصری (1264-1313ق) است. این مقاله با بررسی اسناد تاریخی نشان می‌دهد که مدرسۀ دارالفنون سه پیامد اساسی در نظام سیاسی و اجتماعی ایران داشته است: 1-مدرسۀ دارالفنون شیوۀ واگذاری نقش‌های سیاسی در دولت قاجار را تغییر داد؛ 2-فارغ‌التحصیلان مدرسۀ دارالفنون نیروهای متخصص مورد نیاز دولت قاجار را فراهم می‌کردند و نقش مهمی در برپایی برخی نهادهای سیاسی اجتماعی جدید در ایران داشتند؛ 3-آموزش برنامه‌های درسی دارالفنون دانش‌ها و مفاهیم جدیدی را در دولت قاجار و جامعۀ ایران منتشر ساخت. اشاعۀ این دانش‌ها و مفاهیم جدید باورها و نگرش‌های حاکم به طبیعت،جامعه و سیاست را تغییر داد. دستاوردهای این مدرسه در توسعه و گسترش علوم و فنون جدید زمینه‌های عینی و ذهنی برخی از تحولات اجتماعی و سیاسی را در دولت و جامعه ایران فراهم ساخت. بررسی تاریخی پیامدهای مدرسۀ دارالفنون نشان می‌دهد که هر گونه سیاست‌گذاری علمی و آموزشی می‌تواند پیامدهای اجتماعی و سیاسی خاصی را به همراه داشته باشد.