بانک داده شتابنگاشتهای حوزه نزدیک گسل ایران
نویسندگان
1 دانشیار، دانشکده مهندسی عمران، آب و محیطزیست، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
2 دانشآموخته کارشناسی ارشد مهندسی عمران گرایش مهندسی زلزله، دانشکده مهندسی عمران، آب و محیطزیست، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
3 دانشیار دانشکده مهندسی عمران، آب و محیطزیست، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
doi
10.48303/bese.2022.550797.1069چکیده
پیشینه تاریخی توجه به رویدادهای لرزهای در حوزه نزدیک به گسل به دهه هفتاد قرن بیستم بازمیگردد، در واقع، رویداد زلزله و حضور مراکز متمرکز جمعیتی در نواحی که زلزله اتفاق افتاده است ماهیت ویرانگر رکوردهای حوزه نزدیک گسل را بسیار بیشتر برای مهندسین سازه و زلزله نمایان ساخته است. از اینرو شناخت و جمعآوری دادههای ثبت شده از زلزله در حوزه نزدیک به گسل که دارای اثرات متفاوتی هستند میتواند در کاهش آسیب وارده بر سازهها مؤثر واقع شود، بنابراین تشکیل یک بانک جامع از نگاشتهای جنبش نیرومند زمین که قابلیت استفاده در مطالعات لرزهشناسی و تحقیقات مهندسی را داشته امری مهم و حیاتی است. مهمترین آثار جنبش نیرومند زمین در حوزۀ نزدیک گسل، پالسهای پریود بلند ناشی از اثر جهتپذیری است که بهطور عمده در راستای عمود بر امتداد گسل پدیدار شده و در مدتزمانی کوتاه، انرژی زیادی را به سازه وارد میکند. در این پژوهش شتابنگاشتهای زمینلرزههای ایران برای ارزیابی وضعیت پالسهای حوزه نزدیک آنها بررسی شدهاند. بانک داده لرزهای مورد مطالعه شامل 450 شتابنگاشت سه مؤلفهای ثبت شده از زمینلرزههای ایران تا سال 1393 با فاصلهی رومرکزی کمتر از 30 کیلومتر است که در شبکه ملی شتابنگاری کشور ثبت و ذخیره شدهاند. شتابنگاشتهای حوزه نزدیک با توجه به جهتداری پیشرونده و پالس موجود در آنها از سایر نگاشتها جدا شدهاند که در مجموع تعداد 77 نگاشت جنبش قوی حوزه نزدیک با خاصیت جهتپذیری قابل توجه تشخیص داده شد. نگاشتهای منتخب دارای خصوصیات ویژه رکوردهای حوزه نزدیک پالسگونه هستند و خصوصیات آنها شامل مدتزمان کوتاه حرکت نیرومند زمین، اثرات جهتپذیری، ارتعاشات ضربهای با فرکانس کم در نگاشت سرعت هستند. استفاده از این بانک داده پالایش شده برای طراحی سازههای مهم علاوه بر توسعه دانش مهندسی زلزله اهمیت بسیار زیادی دارد.
