پایش میزان تغییرات عمودی سطح زمین با استفاده از تکنیک تداخل‌سنجی راداری و سری زمانی باند C؛ مطالعه موردی: بخش باختری فرازمین شتری (خاور طبس)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

2 استاد، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

3 دانشیار، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

4 استادیار، پژوهشکده زلزله‌شناسی، پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله، تهران، ایران

doi
10.48303/bese.2022.550641.1066
چکیده

این پژوهش به بررسی شواهد و آثار فعالیت­‌های زمین‌ساختی جوان بر مبنای محاسبه میزان تغییرات قائم رخ داده در چین‌خوردگی‌ها و راندگی­ ها در باختر فرازمین شتری می­ پردازد. تحلیل کمی تغییرات عمودی سطح زمین در بخش باختری فرازمین شتری و بررسی عوامل تأثیرگذار بر میزان این تغییرات از اهداف این پژوهش بوده است. به‌منظور تحلیل تغییرات قائم رخ داده توسط چین‌خوردگی‌های جوان، گسل ­های راندگی و   پدیده ­های غیر زمین‌ساختی در منطقه از تصاویر راداری سنتینل 1 به روش تداخل‌سنجی راداری در محیط نرم‌افزار LiCSBAS استفاده شده است. بر اساس تفسیر داده ­ها، نرخ تغییرات قائم در طاقدیس فهلنج حدود 7/1 میلی‌متر و طاقدیس سردر حدود 1/28 میلی‌متر می­ باشند که به‌ترتیب بیشترین و کمترین تغییرات قائم را نشان می­ دهند. به‌طورکلی، تغییرات قائم در بخش باختری فرازمین شتری از شمال به سمت جنوب (پایانه­­ ی شمالی گسل نایبند) افزایش چشمگیری دارد. نرخ و دامنه زیاد تغییرات در بخش باختری فرازمین شتری، به‌ویژه در چین‌خوردگی‌ها و گسل ­های راندگی جوان به دلیل بالا نبودن میزان دگرشکلی بین لرزه ­ای و عدم رخداد زمین‌لرزه با بزرگای بالا در دوره زمانی تفسیر تصاویر مورد استفاده در این مطالعه، دلیل مهم غیر زمین‌ساختی دارد. در منطقه مورد نظر، عامل بسیار تأثیرگذار در شکل‌گیری چنین تغییراتی، وقوع سیلاب‌های شدید فصلی و نشست رسوبات حمل شده توسط آنها در منطقه می­ باشد؛ اما شواهد ریخت‌زمین­‌ساختی مشاهده شده در منطقه بر فعالیت کنونی گسله ­ها، فراخاست و رشد چین ­های جوان منطقه تأکید دارد. شواهدی همچون رودخانه ­های ماندری، رودخانه­ های منحرف شده و سربریده، دره ­های باریک و ژرف، پادگانه ­های آبرفتی بالاآمده بر فراز چین­ های نئوژن، چینه­ های رویشی از رسوبات آبرفتی جوان بر فراز یال طاقدیس‌های جوان منطقه، فعالیت کنونی گسله­ ها، فراخاست و رشد چین­ های جوان.