تخمین سریع بزرگی و فاصله رومرکزی زلزله برای منطقه البرز با استفاده از روش B-Δ

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد مهندسی زلزله، موسسه آموزش عالی آل طه،تهران، ایران

2 استادیار پژوهشکده زلزله شناسی، پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله، تهران، ایران

3 دانشیار، پژوهشکده زلزله شناسی، پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله، تهران، ایران

doi
10.48303/bese.2021.244102
چکیده

در روش B-Δ با تخمین بزرگا و فاصله رومرکزی زلزله در هر ایستگاه قبل از رسیدن امواج مخرب زلزله به ایستگاه، می­ توان درصورتی‌که مقادیر تخمین زده شده از یک حد آستانه مشخص بزرگ‌تر باشد اعلام هشدار نمود. با بررسی اطلاعات ایستگاه بر اساس ثانیه ­های ابتدایی موج P (3 ثانیه) و با برازش تابع ساده‌ای به بخش ابتدایی پوش‌نگاشت لرزه ­ای، ضرایب مناسب توسط روش برازش کمترین مربعات به دست می­ آیند. از این­رو برای تخمین بزرگا و فاصله رومرکزی بر اساس ثانیه­ های ابتدایی موج P و برآوردی از بزرگای زمین ­لرزه در حال وقوع پیش از رسیدن جنبش ­های مخرب (موج S)، به روابطی تجربی نیاز است که با تهیه نگاشت زمین ­لرزه­ های قبلی در هر منطقه و پردازش آنها به دست می ­آیند. با توجه به تعداد کم زلزله ­های ثبت شده در تهران، وقوع زلزله 25 مهرماه 1388 شهرری فرصتی برای بررسی خصوصیات ژئوفیزیکی منطقه ایجاد شده است. این زلزله به لحاظ تعداد ایستگاه ­های ثبت‌کننده و فاصله رومرکزی کم از شهر تهران از اهمیت فراوانی برخوردار است و نیز به‌عنوان گواهی بر فعالیت لرزه­خیزی گسل­های جنوبی شهر تهران محسوب می­شود. همچنین زمین ­لرزه نیرومند 8 خرداد 1383 کجور- فیروزآباد که در حد فاصل بلده و مرزن‌آباد به وقوع پیوست (بخش شمالی تهران)، دارای 147 شتاب‌نگاشت برای مطالعه می ­باشد. با استفاده از 76 نگاشت مؤلفه ­ی قائم شتاب‌نگاشت‌های زلزله­ های مذکور، برای تخمین فاصله رومرکزی رابطه ­ی logΔ=-0.211logB+1.74±0.43 برای منطقه­ ی مورد مطالعه به ­دست آمده است. برای تخمین بزرگا ازPmax ، بیشترین دامنه موج P در بخش ابتدایی، استفاده می ­شود. در این مطالعه رابطه تخمین بزرگا به ­صورت  Mest = 1.83log Pmax–1.4logB+5.5±0.49 حاصل شده است. روابط به‌دست‌آمده می­ توانند به­ عنوان روابطی قابل اطمینان و مناسب در سامانه هشدار سریع منطقه البرز به کار گرفته شوند.