تخمین سریع بزرگی و فاصله رومرکزی زلزله برای منطقه البرز با استفاده از روش B-Δ
نویسندگان
1 کارشناسی ارشد مهندسی زلزله، موسسه آموزش عالی آل طه،تهران، ایران
2 استادیار پژوهشکده زلزله شناسی، پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله، تهران، ایران
3 دانشیار، پژوهشکده زلزله شناسی، پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله، تهران، ایران
doi
10.48303/bese.2021.244102چکیده
در روش B-Δ با تخمین بزرگا و فاصله رومرکزی زلزله در هر ایستگاه قبل از رسیدن امواج مخرب زلزله به ایستگاه، می توان درصورتیکه مقادیر تخمین زده شده از یک حد آستانه مشخص بزرگتر باشد اعلام هشدار نمود. با بررسی اطلاعات ایستگاه بر اساس ثانیه های ابتدایی موج P (3 ثانیه) و با برازش تابع سادهای به بخش ابتدایی پوشنگاشت لرزه ای، ضرایب مناسب توسط روش برازش کمترین مربعات به دست می آیند. از اینرو برای تخمین بزرگا و فاصله رومرکزی بر اساس ثانیه های ابتدایی موج P و برآوردی از بزرگای زمین لرزه در حال وقوع پیش از رسیدن جنبش های مخرب (موج S)، به روابطی تجربی نیاز است که با تهیه نگاشت زمین لرزه های قبلی در هر منطقه و پردازش آنها به دست می آیند. با توجه به تعداد کم زلزله های ثبت شده در تهران، وقوع زلزله 25 مهرماه 1388 شهرری فرصتی برای بررسی خصوصیات ژئوفیزیکی منطقه ایجاد شده است. این زلزله به لحاظ تعداد ایستگاه های ثبتکننده و فاصله رومرکزی کم از شهر تهران از اهمیت فراوانی برخوردار است و نیز بهعنوان گواهی بر فعالیت لرزهخیزی گسلهای جنوبی شهر تهران محسوب میشود. همچنین زمین لرزه نیرومند 8 خرداد 1383 کجور- فیروزآباد که در حد فاصل بلده و مرزنآباد به وقوع پیوست (بخش شمالی تهران)، دارای 147 شتابنگاشت برای مطالعه می باشد. با استفاده از 76 نگاشت مؤلفه ی قائم شتابنگاشتهای زلزله های مذکور، برای تخمین فاصله رومرکزی رابطه ی logΔ=-0.211logB+1.74±0.43 برای منطقه ی مورد مطالعه به دست آمده است. برای تخمین بزرگا ازPmax ، بیشترین دامنه موج P در بخش ابتدایی، استفاده می شود. در این مطالعه رابطه تخمین بزرگا به صورت Mest = 1.83log Pmax–1.4logB+5.5±0.49 حاصل شده است. روابط بهدستآمده می توانند به عنوان روابطی قابل اطمینان و مناسب در سامانه هشدار سریع منطقه البرز به کار گرفته شوند.