تحلیل غیرخطی اثرات گسلش سطحی بر لوله های مدفون با استفاده از روش تفاضل محدود و نیوتن چندمتغیره

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مهندسی زلزله، پژوهشکده مهندسی ژئوتکنیک، پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله، تهران، ایران

2 استادیار، پژوهشکده مهندسی ژئوتکنیک، پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله، تهران، ایران

3 استاد، پژوهشکده مدیریت خطر پذیری و بحران، پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله، تهران، ایران

doi
10.48303/bese.2021.246089
چکیده

بررسی گسیختگی‌های خطوط لوله مدفون پس از وقوع زمین‌لرزه‌های شدید نشان داده است که یکی از علل عمده در خرابی‌های این سازه‌های خطی ناشی از اثر گسلش سطحی بوده است. بنابراین، در صورت طراحی و اجرای مناسب خطوط لوله مدفون، جابه‌جایی ماندگار زمین ناشی از حرکت گسل سنگ بستر موجب گسیختگی این دست از لوله‌ها نخواهد شد. به‌منظور بررسی رفتار لوله‌های مدفون در برابر جابه‌جایی ناشی از گسلش، در این مقاله یک روش عددی با ترکیب تکنیک‌های تفاضل محدود و نیوتن چند مجهولی توسعه داده شده است. روش ارائه‌شده رفتار غیرخطی لوله و فنرهای جایگزین خاک، و کرنش­های بزرگ را به‌صورت هم‌زمان در مدل تیر- فنر در نظر می‌گیرد. همچنین، به‌منظور مدل‌سازی دقیق‌تر برش، از مدل تیر تیموشنکو برای مدل‌سازی لوله استفاده شده است. اعتبارسنجی روش ارائه‌شده با نتایج یک آزمایش سانتریفیوژ و یک مدل‌سازی عددی اجزای محدود صورت گرفته است. روش ذکر شده با استفاده از یکسری پارامترهای ساده و تلاش محاسباتی پایین‌تر پاسخ‌های مناسبی را ارائه کرده است. همچنین، نتایج تأثیر عرض ناحیه گسلی روی رفتار یک لوله فولادی مدفون تحت گسلش نرمال 70 درجه در انتهای مقاله ارائه شده است. این نتایج به‌طورکلی نشان‌دهنده‌ی افزایش کرنش کششی، لنگر خمشی و انحنای لوله با کاهش عرض ناحیه گسلش بوده‌اند.