بهکارگیری الگوریتمهای بهینه چند هدفه ژنتیک در مکانیابی اسکان موقت بعد از زلزله (مورد مطالعه: منطقه ۵ شهر تبریز)
نویسندگان
1 استادیار، گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
2 دانشآموخته کارشناسی ارشد GIS، واحد ممقان، دانشگاه آزاد اسلامی، ممقان، ایران
doi
10.48303/bese.2021.243814چکیده
مکانیابی پناهگاههای اسکان موقت یک مسئله پیچیده بهینهسازی است. در این پژوهش منطقه ۵ شهر تبریز به دلیل حساسیت مکانی از نظر جغرافیایی و زمینشناسی، بهمنظور مکانیابی محل استقرار موقت جمعیتهای آسیبدیده از زلزله مورد مطالعه قرار گرفته است. روش تحقیق تحلیلی- توصیفی و از دودسته معیار سازگار و ناسازگار استفاده شده که با بهکارگیری الگوریتم بهینهسازی چندهدفه ژنتیک، بهعنوان یک روش جدید فرا ابتکاری، در ترکیب با سیستم اطلاعات جغرافیایی مدلی ارائه شده است که همزمان با انتخاب مکانهای امن، تخصیص جمعیت را انجام و کیفیت مکانیابی را بر اساس توابع هدف تعریف شده، مورد بررسی قرار میدهد. با ارزیابی 14 معیار طبیعی و انسانی، مکانهای امن شناساییشده با استفاده از مدل AHP در سه اولویت قرارگرفته، سپس الگوریتم NSGA-II جهت تخلیه بلوکهای جمعیتی به مکانهای امن بر اساس تابع کمترین فاصله بهمنظور انتقال سریع و تابع حداقل تعداد مکانهای امن برای تخصیص بلوکهای جمعیتی جهت سرویسدهی و مدیریت بهینه و نیز تابع هدف میزان نقض بلوکهای جمعیتی توسط جمعیت آسیبدیده در نرمافزار متلب مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان میدهد که همه بلوکهای جمعیتی به بهترین شکل ممکن به نزدیکترین و حداقل مکانهای امن تخصیص یافتند. نقاطی از شهر که دارای فضاهای باز کافی و درعینحال سازگار با کاربریهای اطراف میباشند، دارای پتانسیل نسبتاً بهتری برای استقرار آسیبدیدگان هستند.