بررسی عوامل مؤثر برمیزان درآمدهای مالیاتی در ایران
نویسندگان
1 دانشیار دانشکده اقتصاد، دانشگاه سیستان و بلوچستان
2 دانشجوی دکتری اقتصاد، دانشکده اقتصاد، دانشگاه سیستان و بلوچستان
doi
چکیده
این مطالعه در پی بررسی عوامل موثر بر میزان درآمدهای مالیاتی در ایران است. از مباحث مطرح در این پژوهش محاسبه کشش درآمدی اجزای اصلی مالیاتها نسبت به پایه آن و اصلاح نظام مالیاتی و نحوه تأثیر آن بر اجزای مالیات و افزایش درآمدهای مالیاتی است. با بررسی این عوامل و تحلیل چالشهای پیش رو، میتوان واقع بینانهتر اهداف را مشخص نمود و برای نیل به آن اهداف سیاستگذاریهای مالیاتی مناسبتر، بر اساس شرایط ایران پرداخت. در این پژوهش به دلیل وجود معادلات مختلف و به ظاهر نامرتبط با اجزای اصلی مالیاتها، از روش رگرسیونهای به ظاهر نامرتبط (SURE) و روش معادلات همزمان 3SLS استفاده شده است. همچنین با استفاده از دادههای آماری مربوط به درآمدهای مالیاتی در ایران برای دوره زمانی 1350 تا 1391 بهصورت سالانه، تخمینزده شده و تحلیلهای لازم بر اساس مدل HTSTD صورت گرفتهاست. نتایج نشان میدهد اجزای اصلی مالیاتهای مستقیم (مالیات بر سودشرکتها، مالیات بر درآمد اشخاص حقیقی و سایر مالیاتهای مستقیم) و مالیات بر مصرف و فروش نسبت به پایهاش دارای کشش درآمدی کمتر از یک بوده و فقط مالیات بر واردات کشش بیشتر از یک دارد. نکته بسیار قوی در تخمینها وارد کردن متغیرهای تغییر در ساختار مالیاتی در مدل است. نتایج نشان میدهد که تغییر ساختار مالیاتی در بخش مالیات بر واردات کمترین اثر را بر افزایش درآمدهای مالیاتی داشته و تغییر ساختار مالیاتی در بخشهای سایر مالیاتهای مستقیم و مالیات بر مصرف و فروش به ترتیب بیشترین اثر را در افزایش درآمدهای مالیاتی دارد.