فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بسیاری از ساختمان‌ها پس از زلزله با توجه به اینکه آسیب­دیده و از عملکرد خارج شده باشند و یا برعکس بدون آسیب جدی عملکردشان را حفظ کرده باشند، می­توانند دو نقش متضاد بحران­زا یا بحران­زدا (خدمات‌رسان) ایفا نمایند. موفقیت واکنش اضطراری پس از زلزله در شهرها از یکسو به میزان آسیب‌های ساختمان‌های بحران‌زا و از سوی دیگر به عملکرد مناسب ساختمان‌های بحران­زدا بستگی دارد. بر این اساس، با توجه به تأثیرگذاری نقش ساختمان‌ها در مدیریت واکنش اضطراری پس از زلزله، ضروری است نقش آنها شناسایی شده و مورد ارزیابی دقیق قرار گیرد. به‌منظور برآورد خسارت ساختمانی و تلفات انسانی، معمولاً طبقه­بندی ساختمان‌ها بر اساس نوع سازه، تعداد طبقات و سن بنا به انجام می­رسد. با توجه به زلزله­های گذشته، علاوه بر این سه عامل، شاخص‌های دیگری نیز در آسیب­پذیری ساختمان و خسارت ناشی از آن دخیل است که بهتر است در رده­بندی ساختمان‌ها در نظر گرفته شود تا قابلیت اطمینان به‌دست‌آمده افزایش یابد. این پژوهش با هدف ارتقاء روش‌های ارزیابی ساختمان‌های تأثیرگذار در واکنش اضطراری به کمک دخیل نمودن شاخص‌های دیگر صورت پذیرفت و به‌عنوان نمونه در محله چیذر تهران پیاده­سازی و با روش‌های رایج مقایسه شد. برای به دست­ آوردن اطلاعات از برداشت‌های میدانی، جهت بررسی آسیب­پذیری لرزه­ای و رده­بندی ساختمان‌ها از دستورالعمل 364 و برای تخمین خسارات و تلفات از روش‌های جایکا و کوبرن- اسپنس استفاده شد. تعداد ساختمان‌های بررسی شده 1663 عدد بوده که 9 درصد آنها با آسیب­پذیری لرزه­ای کم، 6 درصد متوسط و 33 درصد زیاد برآورده شدند و مابقی خارج از دستورالعمل هستند. طبق روش پیشنهادی تلفات حاصله برای دو سناریوی شب و روز در بدترین شرایط 6/9 و 10 درصد کشته برآورد شد. بررسی‌ها نشان داد که در خیابان‌های اصلی به علت وجود ساختمان‌های بلند از یک‌سو و کم بودن عرض معابر از سوی دیگر، احتمال مسدود شدن راه‌ها وجود دارد. در صورت اعمال صحیح مدیریت واکنش اضطراری و اقدامات مربوطه برای سناریوی روز جان 437 نفر و برای سناریو شب جان 500 نفر می­تواند نجات یابد.