طراحی الگوی تفکر راهبردی مبتنی بر اندیشه‌های راهبردی سردار قاسم سلیمانی

نویسندگان

1 دانشیار گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده مدیریت و معارف اسلامی، دانشگاه امام صادق علیه السلام، تهران، ایران.

2 دانشیار گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده مدیریت و معارف اسلامی، دانشگاه امام صادق علیه السلام، تهران، ایران.

3 دانشجوی دکتری مدیریت بازرگانی، دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران.

doi
10.30497/smt.2023.243893.3434
چکیده

دنیای سرشار از تغییر و چالش امروز، سازمان‌ها را با چالش‌های متعددی روبه­رو کرده است و مدل‌های رایج برنامه‌ریزی راهبردی در چنین شرایطی تا حدی، اعتبار خود را از دست داده‌اند. به‌منظور مقابله با این چالش‌ها، یکی از پارادایم‌های توصیه شده، تفکر راهبردی است. تفکر راهبردی مدیران را به انعطاف‌پذیری مناسب در تصمیم‌گیری‌ها مجهز کرده و می‌تواند به‌عنوان یک پارادایم غالب در عصر حاضر به­کار گرفته شود. اگرچه تفکر راهبردی مفهومی ناشناخته در حوزه مدیریت راهبردی نیست، اما مسئله‌ای که وجود دارد، عدم تناسب مدل‌های غربی با فرهنگ و بافت اسلامی جامعه ایران است. علاوه بر این، در اغلب مدل‌های تفکر راهبردی، جنبة نظری از جنبة عملی پیشی می‌گیرد و این مسئله باعث می‌شود مخاطبان این مدل‌ها را انتزاعی و غیرعملیاتی بدانند. این پژوهش به‌منظور حل این مسئله، از اندیشه‌های راهبردی سردار قاسم سلیمانی برای طراحی الگوی تفکر راهبردی مطلوب خود استفاده کرده است. در این راستا، از روش تحلیل مضمون استقرایی - قیاسی به‌منظور تجزیه‌وتحلیل داده‌ها و پاسخ به سؤالات استفاده شد و بخش قیاسی پژوهش به کمک مدل پنج‌بخشی تفکر راهبردی لیدکا (1998) انجام شد. در تجزیه‌وتحلیل داده‌ها به کمک نرم‌افزار Maxqda2020، تعداد 458 مضمون پایه، 79 مضمون سازمان‌دهنده و 20 مضمون فراگیر شناسایی شد. در نهایت 20 مضمون فراگیر شناسایی شده ذیل ابعاد چهارگانه تفکر عملیاتی، تفکر ارزشی، تفکر ایدئولوژیک و تفکر انسانی طبقه‌بندی شد که ابعاد اصلی تفکر راهبردی سردار قاسم سلیمانی را نشان می‌دهد.