اثرات گسترش فیزیکی بر تاب‌آوری زیست‌محیطی شهر بابل

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد اسلامی

2 دانشگاه علم و صنعت ایران

3 دانشگاه محقق اردبیلی

4 دانشگاه شهید باهنر کرمان

doi
چکیده

یکی از موضوعات مهم قرن 21 توجه به گسترش فیزیکی شهر است که اگر بدون برنامه باشد همواره مشکلات متنوعی ازجمله مشکل زیست ­محیطی را به همراه دارد که نتیجه آن ایجاد مسائلی جبران‌ناپذیر برای منابع طبیعی خواهد بود. در این تحقیق محدودۀ بررسی، شهر بابل است که در تماس مستقیم با طبیعت و زمین­ های کشاورزی قرار دارد. روش تحقیق کمی است و در راستای رسیدن به اهداف، با روش توصیفی و تحلیلی صورت می­ پذیرد. نتایج به‌دست‌آمده از آمار جمعیتی نشان می­ دهد جمعیت شهری بابل و امیرکلا از سال 1335 تا 1395، 7/75 برابر شده و به 280695 نفر در سال 1395 رسیده است. نتایج رشد مساحت شهر نشان می ­دهد مساحت ساخته‌شده شهری از 226.44 هکتار سال 1336 به 2861.82 هکتار سال 1397 رسیده، یعنی 12/63 برابر شده که نشان می ­دهد رشد شهر از رشد جمعیت پیشی گرفته است. نتایج حاصل از مدل هلدرن در مورد شهر بابل نشان می ­دهد که در فاصله سال ­های 1336 تا 1365 حدود 66 درصد رشد فیزیکی شهر مربوط به رشد جمعیت و 34 درصد رشد شهر مربوط به پراکنش افقی شهر بوده است. ولی اطلاعات به‌دست‌آمده مربوط به سال ­های 1365 تا 1397 نشان از رشد فیزیکی منفی شهر بعد از سال 1365 است که نشان‌دهندۀ افزایش تاب­آوری زیست‌محیطی شهر در دهه های اخیر است. نتایج بررسی الگوی سیمای سرزمین نشان‌دهندۀ گسترش هسته اصلی شهر و ادغام لکه­ ها با لکه­ های اطراف و هسته اصلی شهر و در برگرفته شدن آن­هاست. بررسی لکه­ های حاشیه­ ای و تراکم آن­ ها نشان می­ دهد در طی این سال­ ها رشد یافته ­اند و به هسته اصلی شهر پیوستند.