تأثیر سطوح مختلف تغذیه میش‎ها در دوره انتقال بر الگوی مواد معدنی خون بره‌های آن‎ها

نویسندگان

1 گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، یاسوج

2 گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، یاسوج

3 گروه علوم دامی دانشکده کشاورزی دانشگاه یاسوج

4 گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج

doi
10.22034/as.2025.62246.1745
چکیده

چکیدهزمینه مطالعاتی: در شرایطی که دام‎های دوره انتقال دچار محدودیت خوراکی می‎شوند ممکن است علاوه بر کاهش تولید و ترشح آغوز و شیر، محتوی مواد معدنی آن‎ها نیز تحت تأثیر قرار گرفته که این امر سبب بروز اختلال در دام و حتی نوزادان آن‎ها می‌شود. کاهش دسترسی به خوراک در میش‌های آبستن به ویژه در اواخر آبستنی سبب بروز مشکلاتی در تأمین منابع مغذی مورد نیاز جنین شده و بسته به شدت محدودیت ممکن است سبب اختلال در رشد بره-های متولد شده و حتی سقط جنین شود. دوره انتقال در دام‎ها با تغییرات گسترده‌ای در فراسنجه‌های خونی همراه است. آبستنی و شیردهی مراحل بحرانی چرخه تولید مثل میش‌ها هستند. مواد معدنی ضروری در آغوز نقش مهمی در پیشگیری از آسیب‌های ناشی از اختلالات تغذیه در میش‌های شیرده ایفا می‌کنند. تأمین کافی این مواد معدنی در دوره انتقال می‌تواند ترکیب و ارزش بیولوژیکی آغوز را بهبود بخشد و بر سلامت بره‌های تازه متولد شده تأثیرگذار باشد. هدف: بررسی تأثیر محدودیت خوراکی در میش‎های دوره انتقال بر غلظت پلاسمایی عناصر معدنی بره‎های آن‎ها. روش کار: به‌منظور بررسی غلظت مواد معدنی پر‌مصرف در خون بره‌های متولد شده از گوسفندان تحت تأثیر محدودیت خوراکی از تعداد ۲۰ راًس میش آبستن دنبه‎دار نژاد ترکی- قشقایی و لری- بختیاری در دو گروه شاهد (۱۰n=) و محدودیت خوراکی (۱۰n =) استفاده شد. نمونه خون در زمان‌های صفر (تولد)، 1، 12، 24، 36، 48 و 72 ساعت پس از زایمان و هم‌چنین به صورت هفتگی هفته‌های اول تا پنجم پس از تولد از سیاهرگ وداج بره‌ها با استفاده از لوله‌های هپارینه گرفته شده و با استفاده از سانتریفیوژ در دور 3500 به مدت 15 دقیقه پلاسمای جدا شده در دمای منفی 20 درجه سانتی‌گراد نگه‌داری شد. غلظت مواد معدنی مورد نظر در پلاسمای خون نمونه‌های بره‎ها با استفاده از اسپکتروفتومتر جذب اتمی اندازه‎گیری شد. داده‎ها با استفاده از رویه Mixed Model نرم‌افزار SAS ارزیابی شدند. نتایج: نتایج نشان داد که محدودیت خوراکی بر غلظت پلاسمایی عناصر معدنی اندازه‎گیری شده فسفر، منیزیم، پتاسیم، سدیم و کلر در خون بره‌ها تأثیر معنی‌داری نداشت ولی غلظت برخی از این عناصر با افزایش سن بره‌ها تغییرات معنی‎داری نشان داد. نتیجه‌گیری کلی: بر مبنای نتایج حاضر چنین استنباط می‌شود که گوسفندان دنبه‌دار از اندوخته انرژی و مواد معدنی بدن خویش در دوران بارداری باعث حفظ سطوح مناسبی از مواد معدنی در خون بره‎های خود در ابتدای زایمان و همچنین تأمین آن‎ها از طریق ترشحات پستانی نظیر آغوز و شیر به عملکردهای بهینه آن‎ها تا زمان وابستگی به مادر عمل خواهند کرد. و از زمان مستقل شدن این توانایی به خود بره‎ها انتقال پیدا کرده که با استفاده از تغذیه علوفه و خوراک مایحتاج مواد معدنی خویش را برای رشد فراهم نمایند.