شواهد دگرریختی برآمده از تنش دیرین پلیو- کواترنری در حوضه رسوبی ماهنشان- میانه (شمال باختر ایران)

نویسندگان

1 گروه زمین شناسی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران

2 دانشکده علوم زمین، دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان، زنجان، ایران

3 دانشکده علوم زمین، دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان، زنجان، ایران

doi
چکیده

حوضه رسوبی ماهنشان- میانه یک حوضه باریک در جنوب شهرستان میانه و خاور شهرستان ماهنشان است که روند ساختارهای اصلـی چیـن و راندگـی لایه‌های سازند قرمز بالایی درون آن با راستای کشیدگی شمال -باختر- جنوب خاور حوضه همخوان است. با توجه به جایگاه این پهنه در مرز گذار میان دو قلمرو تکتونیکی متفاوت گستره شمال باختر ایران، بررسی تحولات ساختاری آن می‌تواند به بازسازی بهتر تاریخچه ژئودینامیکی شمال باختر ایران کمک کند. از این‌رو، در این پژوهش سعی شده است با کمک تصویرهای ماهواره‌ای، بررسی و برداشت میدانی ساختارها (از جمله هندسه چین‌خوردگی‌ها و داده‌های هندسی و جنبشی گسله‌ها) و وارون‌سازی داده‌های جنبشی گسله‌ها، تحولات ساختاری دیرین حوضه ماهنشان- میانه بررسی شود. بررسی الگوی سطحی و اندازه-گیری‌های ساختاری نشان می‌دهد چین‌های اصلی گستره که ناشی از دگرریختی اواخر میوسن میانی هستند، با گامه جوان‌تری از چین‌ها که راستای محوری شمال‌خاور- جنوب‌باختر دارند، فرا نهاده شده‌اند. بر پایه شواهد ساختاری و چینه‌شناسی، گامه دوم در بازه زمانی پلیوسن تا کواترنری رخ داده است. وارون‌سازی داده‌های جنبشی گسله‌ها گویای وجود یک رژیم فشارشی دیرین، اواخر پلیوسن- کواترنری، با راستای محور بیشینه فشارش افقی شمال‌باختر- جنوب‌خاور در حوضه رسوبی ماهنشان- میانه است که پیش از سامانه تنش امروزی، با راستای شمال -خاور- جنوب ‌باختر، بر این گستره چیره بوده است. چنین راستای فشارشی می‌تواند مسبب تشکیل چین‌های گامه دوم در گستره حوضه رسوبی ماهنشان- میانه باشد.