ردیابی منابع گرد و غبار سطوح مختلف جو سنندج با استفاده از مدل HYSPLIT به منظور مدیریت مخاطرات محیطی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری اقلیم شناسی دانشگاه ملایر، ملایر، ایران.
2 دکترای تخصصی اقلیم شناسی، مدرس گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
3 استاد دانشکده محیط زیست، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
چکیده
در این پژوهش به منظور ردیابی گرد و غبار در سنندج، ابتدا رخدادهای توفان گرد و غبار در دوره آماری 24 ساله (2013-1990 میلادی) از دادههای هواشناسی استخراج و به صورت آماری بررسی شد. در ادامه، یک رخداد گرد و غبار که در نیمة گرم سال اتفاق افتاده و به مدت 10 روز طول کشیده بود انتخاب و با استفاده از مدل HYSPLIT ذرات غبار در اتمسفر ردیابی شد. سپس به منظور واکاوی رخداد توفانهای گرد و غبار در سنندج به صورت کلانمقیاس از علم همدید و به صورت میانمقیاس از علم دینامیک بهره گرفته شد. نتایج نشان داد که تعداد توفانهای گرد و غبار در سنندج سیر صعودی داشته و هرساله بر تعداد این رخدادها افزوده میشود؛ اوج آنها در فصل بهار و تابستان بوده و در خردادماه بیشترین توفان اتفاق افتاده است. خروجیهای مدل HYSPLIT نشان داد که در توفان گرد و غبار، ذرات غبار از سمت بیابانهای سوریه و شمال عراق وارد اتمسفر سنندج شدهاند و صحرای عربستان نقشی در آن نداشته و همچنین ذرات غبار در سطوح 500، 1000 و 1500 از یک مسیر و آنهم از سمت سوریه و شمال عراق وارد سنندج شده است. بررسی نقشههای تراز 700 ژئوپتاسیلمتر و فشار سطح زمین نشان داد صعود ترازهای میانی جو به ارتفاعات بالاتر باعث تشکیل پشته در عرضهای پایین جغرافیایی شده و اتمسفر ایران، سوریه و عراق در سیطره پرفشار جنب حاره بوده که این شرایط موجب تشکیل سیستم کمفشار حرارتی سطوح پایین اتمسفر شده و موجب صعود هوا شد.