مقایسه هیبریدهای کرم ابریشم تجاری ایرانی و چینی با هدف برنامه‌ریزی برای تداوم تولید و واردات

نویسندگان

1 عضو هیات علمی گروه علوم دامی دانشگاه گیلان

2 عضو هیات علمی سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی

3 محقق، مرکز تحقیقات ابریشم کشور، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، گیلان، ایران

4 عضو هیات علمی پروه بیوتکنولوژی کشاورزی، دانشگاه گیلان

5 دانشجوی دکتری گروه علوم دامی، دانشگاه گیلان

doi
10.22034/as.2025.64819.1765
چکیده

زمینه مطالعاتی: تمام هیبریدهای کرم ابریشم عرضه شده به نوغانداران ایرانی در استان‌های مختلف کشور در یک مقایسه جامع برای صفات مهم اقتصادی مورد بررسی قرار گرفتند. هدف: بدین منظور عملکرد 27 هیبرید تجاری ایرانی و چینی در سال 1403 مورد ارزیابی قرار گرفت. روش کار: شش هیبرید تولید داخل قدیمی شامل 104×103، 103×104، 154×151، 151×154، 154×153 و 153×154، دوازده هیبرید جدید که اخیراً تجاری سازی شده‌اند شامل IRA2×IRA3، IRA2×IRA9، IRA2×IRA11، IRA3×IRA2، IRA3×IRA4، IRA4×IRA3، IRA7×IRA4، IRA11×IRA4، IRA9×IRA2، IRA11×IRA2، IRA4×IRA7 و IRA4×IRA11 همراه با نه هیبرید وارداتی چینی شامل S×M، M×S، B×Q، Q×B، BB×QA، QA×BB، 7532×781، Lianggang No2 و Guican No5 در قالب طرح کاملاً تصادفی با چهار تکرار 200 لاروی پرورش داده شده و عملکرد آنها ثبت شد. نتایج: مقایسه میانگین‌ها نشان دهنده وجود تفاوت معنی‌دار بین هیبریدها برای تمامی صفات مورد بررسی بود (01/0P<). بیشترین درصد تفریخ (97/97 درصد) و کمترین درصد تلفات لاروی (25/4 درصد) مربوط به هیبرید چینی Lianggang No2 بود. هیبرید ایرانی IRA11×IRA4 برای بیشتر صفات عملکردی پیله بالاترین مقادیر را به خود اختصاص داد (01/0P<). مقایسه گروهی هیبریدهای ایرانی (جدید و قدیم) در مقابل هیبریدهای چینی نشان داد که برای درصد تفریخ تفاوت معنی‌داری بین دو گروه وجود ندارد، اما برای صفات عملکردی پیله، هیبریدهای ایرانی عملکرد بالاتری داشته و برای تلفات لاروی کمتر هیبریدهای چینی برتر بودند . مقایسه جفت هیبریدی (هیبرید تلاقی مستقیم و معکوس) بر مبنای شاخص ارزیابی نشان داد که تنها هیبریدهای ایرانی جدید IRA2×IRA3، IRA3×IRA4 و IRA11×IRA4 از حد قابل قبول شاخص برای صفات تولیدی برخوردار هستند. بر مبنای همین شاخص، برای صفت درصد تفریخ تمامی جفت هیبریدهای چینی بعلاوه هیبریدهای ایرانی 154×153 و 154×151 برتری داشتند. نتیجه گیری نهایی: نتایج این پژوهش نشان دهنده عملکرد بهتر هیبریدهای ایرانی جدید برای صفات مرتبط با پیله تولیدی است، اما هیبریدهای چینی به طور معنی‌داری برای صفات درصد تفریخ و زنده‌مانی برتر هستند.