ارائه مدلی بهمنظور بهبود ایمنی بافتهـای شهـری در برابر زلزلــه با توسعه پایگاههای جستجو، نجات و امداد
نویسندگان
1 پژوهشگاه بینالمللی زلزلهشناسی و مهندسی زلزله
2 پژوهشکده مدیریت خطرپذیری و بحران، پژوهشگاه بینالمللی زلزلهشناسی و مهندسی زلزله
3 پژوهشکده مدیریت خطرپذیری و بحران، پژوهشگاه بینالمللی زلزلهشناسی و مهندسی زلزله
doi
چکیده
وقوع زلزلههای شدید همواره اثرات زیانبار و جبرانناپذیری را خصوصاً در شهرهای بزرگ و پرجمعیت از جنبههای فیزیکی، اجتماعی و اقتصادی به همراه دارد. از طرفی با توجه به محدودیتهای مالی و اجرایی، امکان کاهش ریسک و کنترل پیامدهای زلزله در همه جهات معمولاً فراهم نیست. بنابراین میبایست مهمترین عوامل تأثیرگذار در ریسک زلزله شناساییشده و با در نظر گرفتن نحوه مشارکت و میزان اهمیت هر یک در افزایش یا کاهش ریسک، تدابیر لازم جهت مدیریت بحران اتخاذ گردد. در تحقیق حاضر، برای مکانیابی پایگاههای امداد و نجات در بافتهای شهری، مدلی جدید مبتنی بر ترکیب مؤلفههای خطر، آسیبپذیـری و وضعیت ظرفیتهای موجود ارائه شده است. به این منظور شاخصی با عنوان شاخص تجمیعی ایمنی در برابر زلزله1 (IESI) معرفیشده که از ترکیب وزنی مؤلفههای مرتبط حاصل میشود. در این روش، مؤلفه خطر از پارامترهای خطر زلزله و مخاطرات ثانویه و مؤلفه آسیبپذیری از پارامتـرهای آسیبپذیری فیـزیکی و انسانـی تشکیل شده است که هـر دوی این مؤلفهها اثر کاهنده بر ایمنی دارند. همچنین مؤلفه وضعیت ظرفیتهای موجود که اثری افزاینده بر میزان ایمنی دارد بر اساس سه پارامتر فضاهای خدماتـی، میـزان آمادگـی و تـوان برنامهریـزی و مدیریت شهـری مورد سنجش قرار میگیرد. در نهایت شاخص ارائهشده برای برآورد ایمنی در برابر زلزله از ترکیب شاخصهای خطر، آسیبپذیری و وضعیت ظرفیتهای موجود برای پهنههای آماری هر منطقه شهری محاسبه میشود و مکانیابی پایگاههای جستجو و نجات به کمک این شاخص انجام میپذیرد. در ضمن، مؤلفههایی که امکان تغییر در کوتاهمدت برای آنها وجود داشته، بهبود داده شدهاند و شاخص ایمنی در برابر زلزله مجدداً محاسبه و مکانیابی پایگاهها انجام گرفته است.
