فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

چکیده درخت سیب یکی از مهم‌ترین و قدیم‌ترین گونه‌های باغی در سطح جهان که میزان تولید آن به عناصر اقلیمی وابسته است. هدف از این تحقیق ارائه مدلی‎ فضایی اقلیم‌مبنا و مناسب برای تولید سیب درختی کشور با استفاده از مـدل رگرسیون موزون جغرافیایی است. به همین منظور، عوامل اقلیم‌شناختی پس از بررسی و انتخاب به صورت میانگین 9 ساله (1376- 1384) متناسب با طول آماری تولید محصول سیب در سطح ایستگاه‎های مورد مطالعه محاسبه و به‌صورت لایه‎های اطلاعاتی مکان‌مند وارد سیستم اطاعات جغرافیایی شدند. با به‌کارگیری عناصر اقلیمی با بیشترین هم‌بستگی فضایی به‌عنوان متغیرهای مستقل، مدل‎های فضایی اقلیم‌مبنا با کمترین فاکتور تورم واریانس حاصل شد. براساس شاخص‎های آماری ضریب تعیین، کمترین مقدار باقی‌مانده‌ها و کمترین مقدار درصد خطا، مدل مناسب و بهینه تولید سیب انتخاب شد. خروجی مدل نهایی بیانگر مهم‌ترین عامل در تبیین میزان تولید محصول سیب میانگین دمای دسامبر است که نقش این عامل اقلیمی در شمال و شمال‌غرب کشور معکوس و به سمت جنوب و جنوب‌شرق رابطه آن با تولید سیب مستقیم است. میانگین کمینه دمای مارس دارای اولویت دوم در میزان تولید سیب است که نقش مکانی آن در مناطق شمالی، غربی و شمال‌شرقی کشور مستقیم و در نیمه جنوبی کشور معکوس است. در نهایت ضرایب محلی مجموع ساعات آفتابی فوریه به‌عنوان سومین متغیر تأثیرگذار، در جنوب‌شرق معکوس و به سمت غرب و شمال‌غرب مقادیر آن مثبت است. ضریب تعیین (R2) مدل فضایی انتخاب شده با کمینه جای‌گیری در مناطق شمال‌غرب و شمال‌شرق کشور، در بهترین شرایط 48درصد از تغییرپذیری فضایی تولید سیب را در سطح کشور توسط متغیرهای اقلیمی وارد شده در مدل قابل توجیه می‎کند.