عوامل تأثیرگذار بر مدیریت افکار عمومی در جمهوری اسلامی ایران و چالش‌های پیش رو

نویسندگان

1 دانشیار گروه علوم سیاسی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران

doi
10.22070/iws.2025.19692.2392
چکیده

از ابتدای پیدایش دولت‌های مدرن، موضوع کنترل و تسلط بر افکار عمومی حائز اهمیت بوده است. بر همین اساس از منظر جامعه‌شناسی سیاسی به نظر می‌رسد کنترل افکار عمومی تا اندازه‌ای به تحرک نیروهای جدید اجتماعی در سیاست و سلطه هژمونیک دولت برآن بستگی دارد. هدف اصلی مقاله حاضر بررسی و تحلیل جامعه‌شناختی مدیریت افکار عمومی در جمهوری اسلامی ایران است. با توجه به دگرگونی‌های وسیع جامعه ایران، پرسش اصلی تحقیق حاضر این است که جمهوری اسلامی چگونه بر افکار عمومی تأثیر می‌گذارد؟ در پاسخ به پرسش اصلی به نظر می‌رسد که سیاسی کردن کلیه شئون زندگی اجتماعی و خصوصی بر اساس چشم‌انداز اسلامی، ویژگی بنیادین دولت در ایران است که با نماد‌سازی از سنت و دین، رسانه‌ها و شبکه آموزشی نسبت به تأثیرگذاری بر افکار عمومی مبادرت می‌کند. یافته‌های تحقیق نیز نشان می‌دهد که دولت ایران از این طریق و با برساخت نمادهای اسلامی – شیعی به دنبال مدیریت افکار عمومی است. اما جهانی‌شدن، شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌های جهانی و عوامل اجتماعی - اقتصادی، کارایی دولت ایران را در کنترل افکار عمومی به چالش کشیده است. با توجه به کاهش کارایی هژمونیک دولت بر افکار عمومی در ایران، به نظر می‌رسد تسلط بر افکار عمومی از مسیر برساخت نمادهای جدید کارآمد سازی دولت و اصلاحات ساختاری بوروکراتیک در جهت توسعه فراگیر ایران امکان‌پذیر است. با توجه به ماهیت موضوع، روش پژوهش کیفی و از نوع توصیفی – تحلیلی است. گردآوری اطلاعات پژوهش به روش مطالعات کتابخانه‌ای و بررسی اسناد بوده است.