مؤلفه‌های توانمندسازی زنان در اندیشه امام خمینی (کاربست نظریه توانمندسازی لانگه)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مطالعات سیاسی انقلاب اسلامی، پژوهشکده امام خمینی (ره) و انقلاب اسلامی،

2 دانشیار علوم سیاسی گروه مطالعات سیاسی انقلاب اسلامی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران.

3 دانشیار گروه مطالعات انقلاب اسلامی، پژوهشکده امام خمینی (ره) و انقلاب اسلامی، تهران، ایران.

doi
10.22070/iws.2024.19198.2377
چکیده

در طول تاریخ و در ایران، زنان از افرادی که در حاشیه قرار داشتند، به ‌تدریج تبدیل به کنشگران فعال در عرصه‌های مختلف اجتماعی- سیاسی- فرهنگی، خصوصاً پس از پیروزی انقلاب اسلامی شده‌اند. به‌طورکلی سه دیدگاه عمده در مورد حضور زن در اجتماع و عرصه عمومی در ایران وجود داشته است. دیدگاه اول دیدگاه سنتی است؛ که زن را صرفاً محصور در خانه و نقش او را عمدتاً «خانه‌دار» و «فرزندپرور» می‌انگارد. در دیدگاه دوم طیفی از دیدگاه‌های فمینیستی را در بر می‌گیرد. تمرکز عمده این دیدگاه‌ها بر برابری زن و مرد است. رویکرد سوم، رویکرد مبتنی بر اندیشه‌های امام خمینی است که با پذیرش تفاوت زن و مرد نقش برجسته‌ای برای زن در عرصه عمومی در کنار نقش او به‌ عنوان یک همسر و یک مادر قائل است. مسئله اصلی این پژوهش کشف مؤلفه‌های توانمندسازی زنان در اندیشه امام خمینی بر اساس مؤلفه‌های ارائه‌شده در نظریه سارا لانگه است. سؤال اصلی این مقاله عبارت است از اینکه کدام یک از مؤلفه‌های توانمندسازی زنان در نظریه سارا لانگه از اندیشه امام خمینی قابل استخراج است؟ بر این اساس فرضیه پژوهش عبارت است از اینکه مؤلفه‌های پنج‌گانه توانمندسازی زنان در نظریه سارا لانگه (مشارکت، دسترسی، آگاهی، رفاه، کنترل) را می‌توان از اندیشه امام خمینی با ادبیات متفاوت و مختص به ایشان استخراج کرد. روش تحقیق و جمع‌آوری داده‌ها: در این پژوهش از روش تحلیل اسنادی استفاده شده و داده‌های موردنظر از منابع کتابخانه‌ای جمع‌آوری و بر اساس نظریه توانمندسازی زنان سارا لانگه تحلیل شده است. یافته‌های پژوهش فرضیه پژوهش را تائید کرده و نشان می­دهد که مراحل پنج‌گانه در نظریه سارا لانگه در اندیشه امام خمینی با ادبیات مختص ایشان قابل استخراج است. همچنین بر اساس آمار و ارقام موجود قدم‌های مؤثری در زمینه توانمندسازی زنان در عرصه‌های گوناگون برداشته شده، اگرچه جامعه ایران هنوز در بسیاری از حوزه‌ها نیازمند توانمندسازی بیشتر زنان است.