بررسی تأثیر اینترنت اشیا بر امنیت اجتماعی ایران

نویسندگان

1 استاد گروه علوم سیاسی و روابط بین الملل، دانشگاه تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری روابط بین االملل، دانشگاه تهران، ایران.

doi
10.22070/iws.2025.19837.2399
چکیده

اینترنت اشیاء به‌عنوان یکی از تحولات برجسته در عرصه فناوری اطلاعات، تأثیرات گسترده‌ای بر ابعاد مختلف اجتماعی و امنیتی جوامع دارد. این فناوری، به‌ویژه در کشورهای در حال توسعه مانند ایران، پیامدهای قابل‌توجهی در حوزه امنیت اجتماعی به همراه دارد. گسترش اینترنت اشیا در ایران ضمن فراهم آوردن فرصت‌هایی نظیر افزایش بهره‌وری، بهبود مدیریت شهری و توسعه خدمات هوشمند، چالش‌های امنیتی فراوانی نیز ایجاد کرده است. در این راستا، سؤال اصلی این پژوهش این است که اینترنت اشیاء چه فرصت‌ها و چالش‌هایی بر امنیت اجتماعی جمهوری اسلامی ایران به همراه دارد؟ فرضیه اصلی این است که از یک‌سو، این فناوری با تسهیل نظارت، کنترل و تحلیل داده‌های کلان، می‌تواند به تقویت امنیت عمومی و کاهش جرائم سازمان‌یافته کمک کند. از سوی دیگر، وابستگی روزافزون به اینترنت اشیاء، تهدیداتی نظیر حملات سایبری به زیرساخت‌های حیاتی، نقض حریم خصوصی شهروندان و سوءاستفاده از داده‌های شخصی توسط بازیگران دولتی و غیردولتی را افزایش داده است. علاوه بر این، فقدان چارچوب‌های قانونی جامع و ضعف سیاست‌گذاری در حوزه امنیت سایبری، آسیب‌پذیری‌های ساختاری را در ایران تشدید کرده است. پژوهش حاضر با رویکردی اکتشافی، به بررسی تأثیرات اینترنت اشیاء بر امنیت اجتماعی ایران پرداخته و با تحلیل چالش‌های امنیتی مرتبط با این فناوری، نشان می‌دهد که تحقق امنیت اجتماعی در این بستر نیازمند اتخاذ راهبردهای چندلایه‌ای از جمله تدوین سیاست‌های حفاظتی، ارتقای آگاهی عمومی و تقویت زیرساخت‌های امنیت سایبری در سطح ملی است. در نهایت، این مطالعه با ارائه راهکارهای عملی، زمینه‌ساز بهره‌برداری بهینه از اینترنت اشیاء در راستای تأمین امنیت اجتماعی و کاهش تهدیدات احتمالی می‌شود.