فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این پژوهش با روش مقایسه‌ای به مطالعه رابطه دولت و جامعه مدنی در دو کشور مصر و عربستان سعودی در مقطع زمانی 1980- 2010 می‌پردازد تا روشن شود که چگونه رابطه دولت و جامعه می‌تواند به فعال شدن جامعه مدنی منجر شود؟ دولت در خاورمیانه به عنوان عنصر تعیین کننده نقش مؤثری در میزان فعال شدن جامعه مدنی دارد. رابطه دولت با جامعه در قالب چهار محور «ضعف دولت به واسطه شکست در انجام وعده‌ها، بیگانگی فرهنگی دولت نسبت به جامعه، تأثیر سیاسی تعدیل اقتصادی و وجود بازیگران اجتماعی جهت بسیج جامعه» بر میزان فعالیت جامعه مدنی قابل بحث و بررسی است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که دولت در مصر در تحقق وعده‌های اقتصادی و سیاسی خود ناکام بوده و در نتیجه، ناچار شد اقدام به تعدیل و آزادسازی اقتصادی نماید. این امر فاصله و بیگانگی فرهنگی دولت از جامعه را افزایش داد تا بازیگران اجتماعی (اخوان المسلمین) بتوانند به فعالیت در عرصه جامعه مدنی دست بزنند. در مقابل، دولت عربستان سعودی به دلیل برخورداری از رانت‌های نفتی، توانست به وعده‌های اقتصادی خود عمل و از سیاست تعدیل اقتصادی خودداری کند و به این واسطه در کنار تکیه به سنن و هنجارهای دینی و ملی خود، نیروها و طبقات اجتماعی در عرصه جامعه مدنی را کنترل کند و از این طرق زمینه‌های فعال‌ شدن جامعه مدنی را محدود سازد.