فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمینه مطالعاتی: بسیاری از پرورش دهندگان حیوانات اهلی در مناطق سرد، حیوانات خود را در اواخر پاییز و طی فصل زمستان در جایگاه‌های بسته نگهداری می‌نمایند. در جایگاه بسته می‌توان مقدار و شدت نور را کنترل نمود. طول روز کوتاه در اواخر دوره آبستنی با افزایش تولید شیر در حیوانات شیرده همراه است اما اطلاعاتی در این زمینه برای بزهای بومی کشور وجود ندارد. هدف: این تحقیق به منظور بررسی میزان اثر کاهش طول دوره روشنایی در اواخر آبستنی بر تولید شیر و هورمون‌های مرتبط با آن در بز سیاه بومی استان چهارمحال و بختیاری انجام شد. روش‌ کار: تعداد 40 رأس ماده بز سیاه بومی به طور تصادفی به یکی از دو تیمار ذیل اختصاص داده شدند. تیمار 1: شاهد؛ ماده بزهایی که در دوره آبستنی در معرض طول روز طبیعی بودند (20 رأس). تیمار 2: ماده بزهایی که در 45 روز پایانی دوره آبستنی در معرض طول روز کوتاه (8 ساعت نور و 16 ساعت تاریکی) بودند (20 رأس). پس از زایش تمامی ماده بزها در معرض طول روز طبیعی قرار گرفتند. شیردوشی با دست در فواصل یک هفته‌ای از یک هفته تا یک ماه پس از زایش انجام شد. نمونه‌های خون در شروع آزمایش، 20 روز قبل از زایش، زمان زایش، 15 و 30 روز پس از زایش از سیاه‌رگ وداج گرفته شد. نتایج: در دوره شیردهی ماده بزهای تیمار 2 نسبت به تیمار شاهد 15 درصد شیر بیش‌تری تولید کردند (01/0p<). تولید شیر در گروه شاهد در هفته سوم و در تیمار آزمایشی در هفته چهارم به اوج رسید. ترکیبات شیر تحت تأثیر تیمار قرار نگرفت. میانگین هورمون پرولاکتین 20 روز قبل از زایش در ماده بزهای تیمار شاهد بیش‌تر بود (05/0p<). در زمان زایش و بعد از آن، مقدار هورمون پرولاکتین در هر دو تیمار مشابه بود. میانگین هورمون ملاتونین قبل زایش و در زمان زایش در تیمار 2 بیش‌تر از تیمار شاهد بود (01/0p<) ولی پس از زایش اختلاف بین دو تیمار معنی‌دار نبود. مقدار هورمون IGF-1 در تیمار آزمایشی نسبت به تیمار شاهد در بیست روز قبل از زایش (01/0p<) و در زمان زایش (05/0p<) بیش‌تر بود. نتیجه‌گیری نهایی: به عنوان نتیجه، کاهش طول دوره روشنایی در اواخر آبستنی باعث افزایش تولید شیر بزهای سیاه بومی در دوره شیردهی پی‌آیند می‌گردد.