فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

جنبش اسلام‌گرایی در ترکیه از زمان تأسیس جمهوری تا سال ۲۰۰۲، تحولات عمیق و پیچیده‌ای را تجربه کرده است. این مقاله به تحلیل سیر تکاملی این جنبش با تمرکز بر مفاهیم «رادیکالیسم» و «عمل‌گرایی» می‌پردازد. پرسش اصلی این پژوهش این است که عوامل سیاسی و بین‌المللی مؤثر بر تحولات جنبش اسلام‌گرایی در ترکیه چیست و چگونه این عوامل باعث تحول گفتمان این جنبش از رادیکالیسم به عمل‌گرایی شده‌اند. مقاله حاضر با استفاده از روش تحلیل تاریخی و با تکیه بر منابع مکتوب و برخط، نشان می‌دهد که جنبش اسلام‌گرایی در ترکیه ابتدا به‌عنوان واکنشی رادیکال به سکولاریسم و مدرنیته غربی شکل گرفت و هدف آن ارائه بدیلی برای مدرنیته غربی بود. با این حال، تحولات سیاسی داخلی و تغییرات در عرصه بین‌المللی موجب تغییرات قابل‌توجه در این جنبش شدند. به‌ویژه پس از دهه ۱۹۹۰ و ظهور حزب عدالت و توسعه، جنبش اسلام‌گرایی به سمت عمل‌گرایی و همگرایی با سیستم سیاسی ترکیه حرکت کرد و مدرنیته را با اصول اسلامی ترکیب نمود. این تغییر جهت، علاوه بر تأثیر بر سیاست‌های داخلی ترکیه، روابط این کشور با قدرت‌های جهانی را نیز دگرگون کرد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهند که تحولات جنبش اسلام‌گرایی در ترکیه نتیجه تعامل پیچیده‌ای میان عوامل داخلی و بین‌المللی است که موجب گذار از رادیکالیسم به عمل‌گرایی شده است.