گذار شاخه‌ای و سیاست خارجی مقاومتی-انطباقی جمهوری اسلامی ایران

نویسندگان

1 دکتری روابط بین‌الملل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 استاد گروه روابط بین‌الملل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

doi
10.22070/iws.2025.19942.2407
چکیده

الگوی سیاست خارجی همیشه به عنوان موضوعی اساسی در کانون طراحی سیاست خارجی کشورها به طور اعم و ایران به طور خاص قرار داشته است. تحول سیستم بین‌الملل به سیستمی پیچیده-آشوبی و تغییر الگوی گذار در آن محیط راهبردی، فشارهای سیستمی و الگوی چنین فشارهایی را بر کشورها تغییر داده است. این تحول، گذار سیستمی را از شکل کلاسیک به شکل نوین متحول کرده است که ویژگی برجسته آن شاخه‌ای شدن گذار به مفهوم تعیین الگوی نظم جهانی بر اساس تحول سطح شاخه‌های نظم است. این موضوع فشارهای سیستمی گوناگونی را بر شبکه منطقه‌ای کشورها، به طور اعم و ایران به صورت ویژه ایجاد کرده است. این امر، به عنوان گشتگاه این پژوهش تبدیل شده‌ است و این پرسش را برجسته می‌کند که چگونه گذار شاخه‌ای الگوی سیاست­خارجی ایران را متأثر می‌کند؟ مفهوم‌سازی این الگو، در قالب سیاست خارجی مقاومتی- انطباقی پاسخی به چنین پرسشی است. مقاومت انطباقی در عناصر گوناگون نظم تجلی می‌یابد. این پژوهش با روشی کیفی مبتنی بر مطالعه موردی با تقدم نظریه به دنبال پاسخ به پرسش مطروحه است. نتیجه پژوهش، نوآوری در ارائه الگوی مقاومت انطباقی در سیاست خارجی کشورها به طور عام و ایران به صورت ویژه در نظم پیچیده و آشوبی نوین است