مقایسه امر سیاسی در جنبش‌های اسلامی جنوب آسیا (مطالعه موردی جماعت تبلیغی-جماعت اسلامی)

نویسندگان

1 دکتری علوم سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی تهران، ایران.

doi
10.22070/iws.2023.5044.1876
چکیده

در طول تاریخ معاصر و بر مبنای خوانش­های متفاوت از اسلام، جریان­ها و جنبش­های اسلامی گوناگونی پدید آمده­اند که هر کدام به شیوه و میزانی بر روند تحولات جوامع اسلامی تأثیرات مستقیم و یا غیرمستقیم داشته­اند. جماعت اسلامی و جماعت تبلیغی، دو جریان منشعب از عقاید دیوبندی، در سال­های بعد از 1920 میلادی تأسیس می­شوند و بعدها تأثیرات به سزا و مهمی را بر مسلمانان جنوب آسیا و حتی جهانی باقی می­گذارند. این مقاله در تلاش است تا با رویکردی تطبیقی به تبیین شباهت­ها و تفاوت­های این دو جریان با تمرکز بر نگرش و عملکردهایشان در حوزه­ی سیاسی-اجتماعی بپردازد. نتایج پژوهش حاکی از آن است که ارزش­های ناهمسو دو جریان جماعت تبلیغی و جماعت اسلامی، نتایج سیاسی-عملکردی و عملیاتی دو جریان را متمایز ساخته است. شیوه­ی گردآوری داده­ها از طریق کتابخانه­ای و داده­های درجه اول بوده که با شیوه­ی توصیفی-تحلیلی، ارزش­های همسو و ناهمسو دو جریان را تبیین می­نماید و ضعف پیشینه­ی شناخت این جریان­های اسلامی در محیط آکادمیک ایران را پوشش می­دهد.