رویکردی مرحله‌ای برای استفاده از عقود مشارکتی در تأمین مالی خرد اسلامی

نویسندگان

1 دانشیار پژوهشکده پولی و بانکی، بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد معارف اسلامی و مدیریت مالی، دانشگاه امام صادق -علیه السلام-

3 دانشجوی دکتری اقتصاد، دانشگاه امام صادق -علیه السلام-؛ و پژوهشگر گروه بانکداری اسلامی، پژوهشکده پولی و بانکی، بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران

doi
10.30497/smt.2013.1321
چکیده

این تحقیق، برای استفاده از عقود مشارکتی در تأمین مالی خرد اسلامی، رویکردی مرحله‌ای، عرضه می‌کند. بدین صورت که در مرحله اول، تأمین مالی با عقود مبادله‌ای، مانند مرابحه‌، و در مرحله دوم، با عقد مشارکتِ کاهنده، انجام می‌شود. استفاده از عقود مبادله‌ای در مرحله اول، این فرصت را برای مؤسسه تأمین مالی خرد فراهم می‌کند تا بتواند ضمن بررسی موفقیتِ وام‌گیرندگان در اجرای صحیح طرح‌ها و متابعت از ضوابط عقد، گروه‌هایی را که شایستگی دریافت تأمین مالی مشارکتی در مرحله دوم دارند، بشناسد. یافته‌های این تحقیق -که با روش تحلیلی-توصیفی به دست آمده است- نشان می‌دهد که کاربرد الگوی مرحله‌ای در تأمین مالی خرد اسلامی، نه تنها، امکان‌پذیر است، بلکه مزیت‌های گوناگونی نیز برای مؤسسات تأمین مالی خرد و وام‌گیرندگان به همراه دارد. الگوی عرضه‌شده در این تحقیق -که به طور محدود در کشور سریلانکا نیز تجربه شده است- مبانی لازم را برای تشکیل مؤسسات تأمین مالی خرد اسلامی در ایران فراهم می‌کند. علاوه بر این، الگوی مرحله‌ای می‌تواند دلالت‌های مناسبی برای بانک‌ها و مؤسسات قرض‌الحسنه که در ذیل قانون بانکداری بدون ربا، فعالیت می‌کنند داشته باشد.